Ik verspil mijn tijd niet aan futiliteiten

Sorry, ik heb geen tijd om te reageren op de schrijvers van De Bezige Bij die mij van extremisme beschuldigen, zegt Dyab Abou Jahjah. „Er zijn interessantere onderwerpen.”

Toen NRC mij vroeg om een reactie te schrijven op de heisa rond mijn boekencontract bij De Bezige Bij, heb ik even getwijfeld of ik dat überhaupt wilde doen. Moest ik me nu gaan verdedigen tegen aanvallen van collega-auteurs?

Ik sta al meer dan zestien jaar midden in het debat in de Lage Landen, en elke dag krijg ik haatmail, beledigingen en bedreigingen, maar ook fanmail, steun en solidariteit. Je moet het ene met het andere nemen, het zijn de twee kanten van dezelfde medaille. Soms moet een mens toch van zich afbijten en kan dat met een tweet of een Facebookpost, daar hoort polemiek erbij en kun je kort door de bocht gaan.

Maar zelfs een columnist die wekelijks zijn zegje mag doen in een kwaliteitskrant kan zich niet permitteren om een artikel te verspillen aan futiliteiten. Dus ik wil even melden dat ik geen tijd heb voor deze polemiek.

Waar ik wel tijd voor heb, is een debat over de status van Israël in Europa, bijvoorbeeld. Over de absurde band die veel Nederlanders leggen tussen de misdaden die sommige van hun voorouders tegen de Joden hebben gepleegd lang geleden, en de steun vandaag aan een staat die elke dag allerlei mensenrechten schendt en allerlei VN-resoluties negeert. Een staat die niet de vertegenwoordiger kan zijn van een volk en nog minder van een wereldreligie zoals het Jodendom, maar wel van de eigen elites en hun koloniale project. Dat lijkt me wel interessant.

Wat ik ook interessant vind, is een debat over de positie van de islam en de moslims in Europa. Waarom zegt men zo vaak dat het Europese burgerschap en het moslim-zijn niet compatibel zijn? Ziet men dan niet dat die stelling alleen maar naar twee mogelijke scenario’s kan leiden: deportatie van moslims, of een burgerconflict? Het is net dat conflict dat zowel islamofoben als moslimextremisten zoeken en opstoken. Gaan we echt met de ogen wijd open in de val trappen en toeschouwers worden van de danse macabre die deze twee duistere krachten samen willen opvoeren?

De islam ligt mee aan de grond van de Europese beschaving, zoals hij ook een onderdeel is van de toekomst van dit continent. Is het dan niet hoog tijd om de verhouding tussen Europa en de islam te normaliseren? En is het evengoed niet hoog tijd dat Europa afstand neemt van Saoedi-Arabië, het broeinest van het wahabisme, die leer die aan de basis ligt van de ideologie van IS en consorten? Hoe kun je nu beweren dat je extremisme wil bestrijden en tegelijkertijd de beste relaties onderhouden met extremisten? Daarvoor wil ik wel wat tijd vrijmaken, ja.

Interessant is ook de discussie rond gelijkheid in deze maatschappij. Waar blijft een radicale gelijkheid, die zijn uitdrukking vindt in een doorgedreven egalitair systeem? Een systeem waar geen verschil wordt gemaakt tussen mensen op basis van kleur, nationaliteit, gender of overtuiging. Niet alleen in theorie, zoals nu het geval is, maar ook in de praktijk. In deze tijden van veelzijdige crisis is zo’n gelijkheid geen luxe meer, maar een kwestie van overleven. We moeten nieuwe manieren vinden om in de richting van zo’n systeem te evolueren om onze maatschappelijke cohesie te herstellen. Nationalisme en identiteiten van weleer zijn niet meer in staat om een wij-gevoel af te bakenen. Alleen egalitarisme kan solidariteit en verbondenheid waarborgen, en dat zal niet vanzelf gebeuren. Daarvoor is er een strijd nodig. Daarvoor vind ik ook wel tijd.

Ook de discussie rond het internationale beleid is er een die we moeten voeren. Wat zouden de drijfveren daarvan moeten zijn? De belangen van Shell en Philips? De geopolitieke berekeningen van de NAVO? De loyaliteit, of zeg liever de status van vazal, die Nederland heeft tegenover de VS? Of zouden we niet beter eerder uitgaan van principes van solidariteit, rechtvaardigheid en egalitarisme? Wat zou het veiligst zijn voor ons, meer luchtaanvallen uitvoeren in landen zoals Afghanistan, Irak en Syrië, of juist door minder? En wat met de ecologische ramp die in de maak is? Kunnen we het tij doen keren zonder onze manier van leven grondig te veranderen? Of willen we aan onze kinderen een verwoeste planeet overlaten waar oorlog, honger, ziektes en natuurlijke rampen wedijveren om de meeste mensen te doden?

Dat zijn discussies die ik veel interessanter vind dan die rond mijn eigen persoon. Dat zijn zaken waarvoor ik me als activist inzet. En dat zijn de kwesties waarin ik me als schrijver verdiep en waarover ik nu voor De Bezige Bij een boek aan het schrijven ben. Als mijn criticasters daarover willen debatteren, dan zal ik met veel plezier van de partij zijn. Maar voor lege welles-nietesspelletjes en dovemansgesprekken moeten de dames en heren in kwestie mij excuseren. Sorry daarvoor.