Acht van de tien Fransen willen af van Hollande

Zelden was een president zo impopulair als François Hollande. Toch overweegt hij zich herkiesbaar te stellen.

President François Hollande FOTO REUTERS/Charles Platiau

François Hollande houdt de spanning er nog even in. Pas aan het eind van dit jaar laat de Franse president weten of hij bij de verkiezingen van voorjaar 2017 kandidaat is om zichzelf op te volgen. Dat zei hij donderdagavond in een lang televisie-interview waarmee zijn spindoctors hoopten de weinig populaire president een nieuwe start te geven.

Het gaat nog niet goed met Frankrijk, „maar het gaat beter”, zei Hollande. Bijna vier jaar na zijn aantreden, maakte hij de balans op met vooral veel cijfers: de economie groeit, het begrotingstekort daalt en Fransen betalen iets minder belasting. Hij heeft het land, zei hij in een poging de band met de linkse achterban te herstellen, „gemoderniseerd met behoud van het sociale model”.

Of hij kan terugkeren is afhankelijk van een „geloofwaardige en duurzame” daling van het het aantal werklozen, vindt hij zelf. Maar achter de schermen zijn de voorbereidingen van een kandidatuur al begonnen.

Borreltijd

Rond borreltijd, l’heure de l’apéro, ontvangt de president de laatste weken met regelmaat parlementsleden en strategische vrienden om de balans op te maken, melden Franse media. Bij een lunch van afgevaardigden van zijn Parti Socialiste (PS) kwam hij onlangs onverwacht binnenlopen om te luisteren naar de zorgen uit de provincie. „Ik heb de kandidaat François Hollande [uit 2012] weer teruggezien”, zei een enthousiaste parlementariër tegen de Franse televisie.

Op het Élysée kwam twee weken geleden voor het eerst een groep vertrouwelingen bijeen voor een soort pre-campagnevergadering. Die begon, volgens Le Journal du Dimanche, met een presentatie van de laatste opiniepeilingen. Die waren dramatisch: acht van de tien Fransen willen niet dat Hollande zich opnieuw kandideert en zelfs een meerderheid van de PS-achterban ziet een tweede termijn niet zitten. Zoals het er nu voorstaat zou Hollande in 2017 niet eens de tweede stemronde halen. Maar in een jaar kan veel veranderen, denkt zijn entourage.

De paradox is dat een meerderheid van de Fransen min of meer instemt met het gevoerde beleid, zei politicoloog Vincent Tournier deze week. Het linkse electoraat steunt de sociaal-liberale koers die hij met premier Manuel Valls heeft ingezet. Maar Hollande zelf blijft een compromiskandidaat die zich in 2012 kon laten verkiezen op de golven van de sentimenten tegen voorganger Nicolas Sarkozy.

In de analyses van de socialisten is het lot van Hollande verbonden aan diezelfde Sarkozy. Op dit moment maakt oud-premier Alain Juppé de meeste kans om de voorverkiezingen bij de centrum-rechtse Republikeinen te winnen. Maar mocht Sarkozy hem toch te slim af zijn, dan leidt dat bijna automatisch tot een kandidatuur van de gematigde centrum-kandidaat François Bayrou. Die kan het rechtse kamp verdelen, waardoor uiteindelijk Hollande (met Marine Le Pen) de tweede stemronde bereikt.

Maar heel waarschijnlijk is dit scenario niet. Het verklaart wel waarom Hollande met het aankondigen van een kandidatuur wacht tot na de rechtse primaire. Maar: „Hij zal gevoelig zijn voor de peilingen” en „is in staat uiteindelijk van een kandidatuur af te zien”, zei een anonieme Elysée-bron tegen Le Monde.

Linkse voorverkiezingen

Hoewel Valls en enkele ministers hebben gezegd dat Hollande, als hij wil, de meest logische linkse kandidaat is voor 2017, heeft zijn eigen partij vorige week op papier ingestemd met de organisatie van linkse voorverkiezingen. Een aantal politieke kopstukken, onder wie groen politicus Daniël Cohn Bendit, had daar op aangedrongen in de hoop met één linkse kandidaat de verkiezingen in te kunnen gaan om zo meer kans te maken de tweede ronde te halen.

De PS doet mee, maar op de voor Cohn Bendit onverteerbare voorwaarde dat slechts één socialistische kandidaat tegenover eventuele kandidaten van de Groenen of de communisten uitkomt. En die kandidaat is in principe Hollande. Pas als hij alsnog afhaakt, dan maken Valls of de populaire Emmanuel Macron een kans. Voor de zekerheid lanceerde de 38-jarige minister van Economische Zaken vorige week al wel zijn eigen politieke beweging om een netwerk op te bouwen en fondsen te werven.

Voorlopig moet links Frankrijk het dus met Hollande doen. Maar de kritieken waren niet mals na de uitzending die het vertrouwen had moeten herstellen. Met zijn analyse dat het in Frankrijk „beter” gaat, lijkt hij het contact met het land verloren te hebben, schreven verschillende kranten. Een regionale krant noemde zijn woorden zelfs een „discours autiste”. Le Monde zag een president die uit de dood herrezen was en „strijdlustig, maar nooit agressief” overkwam.

Of het helpt? De uitzending liet veel Fransen onverschillig. Terwijl eind 2014 naar een vergelijkbare tv-operatie bijna 8 miljoen mensen keken, schakelden donderdag maar 3,5 miljoen kijkers hun toestel aan. Het tijdperk-Hollande is voor veel mensen voorbij, analyseerde politicoloog en opiniepeiler Jérôme Sainte-Marie in een nabeschouwing op radiozender Europe 1. „De Fransen hebben al afscheid van hem genomen.”