OM: gezagsdrager ‘net wat meer’ beschermen

Aanpak geweld Scheidsrechters, politieagenten en zorgmedewerkers zijn veel te vaak slachtoffer van geweld en bedreiging. De rechtbanken houden deze week themazittingen.

Beveiligers van de NS op een Haags station. foto remko de waal / anp

Bijna rust tijdens een potje voetbal in de vierde klasse van de KNVB, tussen SCO/Tofs uit Oosterhout en TGG uit Den Bosch, eind 2015. Als een speler van de bezoekers naar de grond gaat en per toeval op een scherpe pin valt, gaat het mis. De nummer 7 van de gasten begint te schreeuwen, ook tegen de scheidsrechter. Als die rood trekt, haalt de aanvaller uit. De scheidsrechter valt, doet aangifte en verklaart later dat zijn „keel werd dichtgeknepen”.

Mensen met een publieke taak, zoals scheidsrechters en politieagenten, zijn nog te vaak het slachtoffer van geweld en bedreiging, vinden ze bij het Openbaar Ministerie. Vandaar dat er tijdens deze Week van de veilige publieke taak door het hele land themazittingen worden gehouden, waarin verdachten van dergelijke misdrijven voorkomen. Door de zittingen te combineren wil het OM laten zien dat het aanvallen van iemand met een publieke taak onacceptabel is. Daarom worden er in deze zaken door de officier van justitie extra zware straffen geëist.

Volgens René de Beukelaer, plaatsvervangend hoofdofficier in Rotterdam is ongeveer een op de twintig slachtoffers in strafzaken iemand met een publieke taak. Hij baseert zich op cijfers van het OM, die hij verder niet kan toelichten. Het aantal blijft volgens hem stijgen, ook omdat er meer aangifte wordt gedaan.

Deze week nog werd een conducteur van de NS bij Uitgeest door twee jongens van zeventien mishandeld. „Geweld tegen gezagsdragers willen we hard aanpakken”, zegt De Beukelaer, tevens landelijk portefeuillehouder van de ‘veilige publieke taak’. „Dit programma van de veilige publieke taak bestaat sinds 2007. Er zijn nieuwe richtlijnen ontstaan: feiten waarbij iemand met een publieke taak het slachtoffer is, worden als 200 procent zwaarder beoordeeld. We zien dat het openbaar ministerie sindsdien hogere straffen eist, waar de rechter vaak in meegaat. Dat is nodig, want we zien dat de verruwing richting ambulancebroeders en agenten nog steeds toeneemt.”

Klein duwtje

De 23-jarige speler van TGG werd in 2014 al eens veroordeeld voor mishandeling van een agent. In de rechtszaal lijkt hij zelf vooral te vinden dat hij al zwaar genoeg is gestraft. Met zijn pet in de hand probeert hij de rechter te overtuigen. „Ik ben mijn sport al kwijt. Ik mag niet meer voetballen, want de KNVB heeft me voor drie jaar geschorst. Ik heb wel spijt van wat ik heb gedaan, maar die scheidsrechter overdrijft. Ik weet niet wat die scheids allemaal in zijn bol heeft gehaald, maar ik heb hem alleen maar een klein duwtje gegeven.”

Verruwing richting ambulancebroeders en agenten neemt nog steeds toe

René de Beukelaer, officier van justitie

Officier van justitie Zondervan eist, mede op basis van het feit dat de scheidsrechter een publieke taak uitoefende, drie maanden celstraf, plus de drie maanden voorwaardelijk die de speler moet uitzitten omdat hij zo kort na het mishandelen van de agent weer in de fout is gegaan.

Geen respect

Verdachten beseffen vaak te weinig dat het aanvallen van een agent, scheidsrechter of zorgmedewerker echt niet kan, vindt de Bredase officier van justitie Reinier van Loon. Hij krijgt in het zuiden regelmatig te maken met verdachten die iemand met een publieke taak zouden hebben bedreigd of mishandeld.

„Mensen schrikken soms echt als wij die eis voorlezen. Maar het is nodig, we leven in een maatschappij waar gewoon bijna geen respect meer is voor onze agenten en ambulancebroeders.”

Van Loon loopt weleens mee met de politie tijdens een uitgaansavond. Die krijgen volgens hem grove beledigingen en scheldpartijen naar hun hoofd geslingerd. „Wij willen ook tijdens strafzaken laten zien dat onze gezagsdragers gewoon een andere positie hebben. Die moeten we net wat meer beschermen.”

Gevolg daarvan zou zijn dat de 23-jarige speler van TGG in totaal zes maanden celstraf krijgt voor het aanvallen van de scheidsrechter. Remko Oerlemans, advocaat van de speler, vindt de zaak een voorbeeld van hoe het OM doorschiet in zijn harde optreden tegen verdachten die gezagsdragers hebben aangevallen. Na afloop van de zitting zegt hij:

„Hier is het totaal niet nodig zo’n verzwaarde straf te eisen. Het gaat hier om emotie, om een situatie op een voetbalveld, en dan krijg je toch een eis van zes maanden cel. Maar ik zie wel vaker dat het OM met oogkleppen op die zware straffen eist, zonder te kijken naar specifieke omstandigheden.”

Advocaat Remko Oerlemans: Het OM schiet door in zijn harde optreden tegen mensen die gezagsdragers aanvallen

Hoger beroep

Toch gaat de rechter grotendeels mee in de geëiste straf. Het doet er niet toe, vindt hij, of de scheidsrechter is geslagen of dat zijn keel is dichtgeknepen. Hij is aangevallen, en dat kan niet. De TGG-speler krijgt twee maanden cel en moet de drie maanden voorwaardelijk voor het mishandelen van de agent alsnog uitzitten.

De speler doet zijn pet weer op, schudt zijn hoofd eens en zucht diep. Als hij de rechtszaal uitloopt is zijn besluit al gevallen. Hij wil in hoger beroep.