Merkel laat vervolging komiek toe - en krijgt meteen flinke kritiek

Belediging Erdogan Komiek Böhmermann mag van bondskanselier Merkel worden vervolgd wegens belediging van een buitenlands staatshoofd.

Collage: AFP

Nadat de Duitse komiek Jan Böhmermann eind maart op de publieke televisie zijn schimpgedicht tegen de Turkse president Erdogan had voorgedragen, zei hij: „En als Turkije of de president hier iets tegen hebben, dan moet hij maar op zoek gaan naar een advocaat.”

Die raad heeft Erdogan opgevolgd – en zijn advocaat kan het nog druk krijgen. De advocaat van Böhmermann zélf trouwens ook. Vrijdag maakte bondskanselier Merkel bekend dat haar regering toestaat dat Böhmermann strafrechtelijk vervolgd wordt wegens belediging van een buitenlands staatshoofd, waar Erdogan formeel om had gevraagd.

De verklaring van Merkel (het artikel gaat onder de video door):

Böhmermann had in zijn gedicht, waarmee hij wilde laten zien waar de grenzen liggen van de vrijheid van satire, Erdogan afgeschilderd als een man met „verschrompelde kloten” die „geiten neukt, minderheden onderdrukt”, die „Koerden trapt, christenen slaat, terwijl hij naar kinderporno kijkt”. Merkel, die in een gesprek met premier Davutoglu had gezegd dat de tekst „bewust kwetsend” was, benadrukte vrijdag dat vrijheid van kunst en pers elementair zijn voor pluralisme en democratie.

Maar in een rechtsstaat is het niet aan de regering, zei ze, maar aan officieren van justitie en rechtbanken om de rechten van mensen, en andere belangen, af te wegen tegen de vrijheid van kunst en pers. In Duitsland hoort justitie „het laatste woord” te hebben, zei Merkel. De zaak ligt nu bij het Openbaar Ministerie.

Het besluit kwam Merkel meteen op felle kritiek te staan. Haar coalitie van CDU/CSU en SPD was verdeeld over de zaak, erkende ze. Zo vonden minister van Justitie Heiko Maas en zijn partij, de SPD, het niet nodig dat de regering de weg vrijmaakt voor vervolging. Want Erdogan heeft ook als privépersoon al een strafklacht ingediend wegens belediging, stelt Maas, en anders dan als staatshoofd heeft hij bij díe procedure geen toestemming van Berlijn nodig.

Een voorganger van Maas, Sabine Leutheusser-Schnarrenberger (FDP), verwijt Merkel „een knieval voor Erdogan” te hebben gemaakt. Die Welt schrijft dat het een „gevaarlijke” ontwikkeling is dat Merkel voor Erdogan is gezwicht. Een groep kunstenaars en schrijvers had eerder deze week al opgeroepen vervolging te blokkeren. Maar de Frankfurter Allgemeine, de Süddeutsche en Der Spiegel juichen toe dat de zaak nu kan worden voorgelegd aan de rechter.

Tweederde van de Duitsers vindt, volgens een opiniepeiling van Die Welt en tv-zender N24, dat Merkel in deze zaak uit politieke overwegingen te inschikkelijk is voor Erdogan. Turkije speelt een sleutelrol in het plan voor vermindering van de ongereguleerde stroom vluchtelingen naar Europa. Merkel zei vrijdag dat Turkije een partner en bondgenoot is. Maar ook sprak ze haar „grote zorgen” uit over de behandeling van journalisten en de inperking van het recht op demonstratie in het land.

Deze week bleek dat er brede steun bestaat voor afschaffing van het artikel in de strafwet over belediging van een buitenlands staatshoofd, waarop maximaal drie jaar cel staat en bij smaad zelfs vijf jaar. Ook de regering vindt dat deze bepaling „overbodig” is, zei Merkel, en zal een wetsvoorstel indienen zodat het gewraakte artikel in 2018 geschrapt kan worden.