Stormachtig Democratisch debat legt vijandigheid bloot

Analisten omschreven het debat als een gelijkspel. Voor Sanders is dat slecht nieuws.

De Democratische kandidaten Hillary Clinton en Bernie Sanders tijdens het tv-debat van CNN. Fot Justin Sullivan / AFP

De geërgerde toon en harde woorden tijdens het live op CNN uitgezonden verkiezingsdebat legden donderdagavond bloot wat de afgelopen weken al duidelijk is geworden: de Democratische presidentskandidaten Hillary Clinton en Bernie Sanders, die zich eerder goedmoedig portretteerden als idelogische partners, hebben een hekel aan elkaar gekregen.

Het negende debat werd gehouden in Brooklyn, een New Yorks stadsdeel waar de bevolking overweldigend links stemt. Dinsdag houden beide partijen voorverkiezingen in de staat New York. Normaal gesproken is de primary te laat in de campagne om spannend te zijn. Maar dit jaar woedt de strijd om de nominatie voort onder Republikeinen én Democraten en de spanning viel te merken vanaf de openingsverklaringen.

Analisten omschreven het debat als een gelijkspel. Voor Sanders is dat slecht nieuws. Zowel in de peilingen als in het aantal gedelegeerden noodzakelijk voor de nominatie loopt hij achter op Clinton.

Aanvallen

Met een pleidooi voor pragmatisme trachtte Clinton zich donderdagavond te onderscheiden van haar idealistische uitdager Sanders. “Het probleem beschrijven is een stuk makkelijker dan proberen om het op te lossen”, zei zij tot tweemaal toe. Met grote - “onbetaalbare” - plannen vallen geen verkiezingen te winnen, suggeerde Clinton.

Met een rood aangelopen gezicht en messcherpe toon ging Sanders in de aanval. “Voelen we ons werkelijk zeker van onze zaak met een kandidaat die zegt dat ze verandering in Amerika beoogt, als ze zo afhankelijk is van de belangen van het grote geld?” Sanders beantwoordde zijn eigen vraag: “Ik dacht het niet.” Gevraagd naar zijn recente opmerkingen over Clintons oordeelsvermogen trok hij dat opnieuw in twijfel. “Ik ben veel genoemd”, reageerde Clinton, “maar niet eerder ongeschikt.”

Sanders heeft beloofd om een einde te maken aan fracking (een techniek om aardgas te winnen) en het gebruik van atoomenergie. Nadat hij opnieuw gratis zorg en hoger onderwijs voor iedereen beloofde, viel Clinton hem aan met een citaat van haar vader:

“Als iemand je iets gratis belooft, moet je de kleine lettertjes lezen. Als je voorstellen lanceert en je wilt president worden, moet je verantwoordelijk worden gehouden voor de vraag of je cijfers kloppen.”

Volgens de meeste onafhankelijke én experts zijn de plannen van Sanders - een ongebonden senator uit de kleine Vermont die zich ‘democratisch-socialist’ noemt - inderdaad onrealistisch. Clinton gaat er juist prat op dat ze haar huiswerk heeft gedaan en voorstellen heeft laten doorrekenen.

Maar met zijn belofte van een ‘politieke revolutie’ weet Sanders jonge kiezers aan te spreken. Zij lieten in Brooklyn van zich horen met spreekkoren: “Bernie! Bernie!” Zijn uitspraken voor Palestijnse rechten en tegen een Amerikaanse rol in het Midden-Oosten vielen goed onder jonge progressieven.

Zijn minder duidelijk - zelfs omstreden - posities op het gebied van wapenbezit en gun control lijken zijn aanhangers over het hoofd te zien. Maar Clinton viel hem donderdag aan op zijn ‘ambigue’ houding in het wapendebat.

Opsplitsen financiële instellingen

Sanders wil “de grote banken opsplitsen”, een recept voor applaus in New York, waar de senator eerder deze week een enorme meute toesprak. De macht van Wall Street is dankzij Sanders’ opstelling een thema geworden onder Democraten. Ook Clinton zegt op te willen treden tegen de concentratie van invloed van financiële firma’s. Maar zij heeft de schijn tegen zich vanwege haar goed betaalde toespraken bij grote banken. Donderdagavond raakte ze opnieuw in het nauw door de
vraag waarom ze het woordelijk verslag van haar toespraak voor investeringsbank Goldman Sachs niet openbaar maakt. Clinton gaf geen ondubbelzinnig antwoord.

Clinton wierp zich op als een fervent medestander van Israël. Sanders, die Joods is, zette zich tegen haar af. “U noemde de Palestijnen nauwelijks in uw speech voor AIPAC”, de Joods-Amerikaanse belangengroep in Washington. Onder zijn progressieve aanhangers is dat een populair geluid. Maar onder de vele Joodse kiezers in New York heeft Clinton een voordeel van 65 procent tegenover 32 procent voor Sanders.

Onder alle Democratische kiezers ligt Clinton 17 procent voor, volgens de meest recente peiling.