De auto stuurt, maar de automobilist bepaalt waar-ie tegenaan botst

Aan zelfrijdende auto’s geen gebrek op de Innovation Expo. Wat moeten ze nog ‘leren’ voor ze echt de weg op kunnen?

Blikvanger van de Innovation Expo is de F015 van Mercedes. Foto Mercedes Benz

Stapvoets manoeuvreert de BMW-limousine over de propvolle promenade. Er zit niemand achter het stuur; de bestuurder staat naast de auto met een remote control parking, een sleutel die ook afstandsbediening is. De radarsensoren en camera’s in de auto voorkomen aanrijdingen met omstanders. Kijk wel uit voor je tenen – voor obstakels aan de onderkant stopt de auto namelijk niet.

Aan zelfsturende en -remmende auto’s geen gebrek, donderdag bij Filmmuseum Eye. Behalve BMW hebben ook Audi, Jaguar, Tesla, Volvo, Renault en Range Rover hun meest geavanceerde auto’s geparkeerd voor een ritje met Europese politici en bezoekers van de Innovation Expo, een beurs over innovatie in Nederland. Blikvanger is de F015, de zilveren zetpil van Mercedes waarin je onderweg aan een tafeltje kunt vergaderen, tv-kijken of achter het stuur een dutje kunt doen.

De F015 is toekomstmuziek; de weg naar een echt autonoom rijdend voertuig is nog lang. De auto’s waarin de Europese ministers een proefritje maken, hebben geavanceerde rij-assistentie die je op veilige afstand van voorliggers houden en binnen de lijntjes sturen. De bestuurder blijft verantwoordelijk en moet altijd kunnen ingrijpen.

In de file of tijdens een saai snelwegritje rijdt een computer veiliger en zuiniger dan een mens. Maar kun je de computer ook in noodgevallen vertrouwen? Moet een zelfrijdend voertuig uitwijken voor een fietser en daarmee de autopassagiers in gevaar brengen? Of in plaats van de jonge fietser een overstekende oudere scheppen?

Dat soort ethische vraagstukken is volstrekt hypothetisch, zegt Mohammad Ali achter het stuur van een Volvo V90 die op de snelweg uit zichzelf mag sturen, tot maximaal 130 kilometer per uur. De Zweed leidt een team van programmeurs die algoritmes ontwerpen voor de zelfrijdende auto. „In de praktijk zal de automatische piloot bij risicovolle situaties vaart minderen zodat de software helemaal geen ethische afweging hoeft te maken. Als je langs een bus rijdt, weet de auto dat er uitgestapte passagiers kunnen oversteken en rekening houden met een noodstop.”

Ook in een zelfsturende auto bepaalt de automobilist dus uiteindelijk zelf waar-ie tegenaan botst.

Volvo hanteert een andere aanpak dan bijvoorbeeld Google: dat bedrijf laat de auto leren van het rijgedrag van menselijke bestuurders. Dankzij deze vorm van machine learning wordt de automatische piloot in theorie steeds slimmer.

Ali: „Het probleem is dat je dan niet precies weet hoe de auto zich in de toekomst zal gedragen. Wij ‘bevriezen’ onze software en gaan dan een jaar lang testen. Dan weten we tenminste zeker dat we aan de veiligheidsnormen kunnen voldoen.”