Corbyn heeft zich schoorvoetend tot EU bekeerd

Brexit-referendum Een toespraak van Labourleider Corbyn moet zijn aanhang overhalen tegen een Brexit te stemmen. Dat kan doorslaggevend zijn.

Foto: Reuters / Neil Hall

Schoorvoetend bekeerd. Zo kan de houding van de Britse oppositieleider Jeremy Corbyn ten opzichte van de Europese Unie worden samengevat. Decennialang stemde hij tegen eerst het Britse lidmaatschap, en daarna verdere integratie. Donderdag hield hij een pleidooi vóór Europa.

Zijn interventie was belangrijk. Over zeventig dagen houden de Britten een referendum over hun EU-lidmaatschap. Ze krijgen de keus: Blijven of Brexit, een vertrek uit de Unie. De ‘gemiddelde’ peiling (gemaakt op basis van verschillende peilingen) wijst nu op 51 tegen 49 procent.

Mobiliseren Labour is cruciaal

Conservatieve kiezers zijn tot op het bot verdeeld, en het vertrouwen in premier David Cameron heeft de afgelopen weken, onder meer door de Panama Papers, een klap gekregen. Het enthousiasmeren van de Labour-achterban is daarom cruciaal voor Blijven. Grootste angst in dat kamp is dat de voorstanders van EU-lidmaatschap op de referendumdag zullen thuisblijven.

Corbyns toespraak moest daarom ondubbelzinnig vóór klinken om zijn Labourpartij te mobiliseren. Tot donderdag was nooit helemaal duidelijk waarom hij eigenlijk tot het ‘Blijven-kamp’ behoorde; eerdere uitspraken over de EU waren vaak onbedoelde reclame voor Brexit. Zoals zijn kritiek vorige week op een pro-Europees overheidspamflet. Het ging hem om de kosten: 9,3 miljoen pond (11,6 miljoen euro) belastinggeld. Maar hij zei dat de opponenten nu een zelfde bedrag moesten krijgen. Dat klonk als steun voor Brexit.

Nu zei hij: „Je kunt geen betere wereld bouwen als je niet bij die wereld betrokken bent, allianties bouwt en veranderingen doorvoert. De EU – met al haar wratten – heeft bewezen dat ze daar een belangrijk internationaal raamwerk voor is.”

Zijn euroscepsis heeft Corbyn niet laten varen. De EU moet nodig worden hervormd, meent hij. Hij somde de tekortkomingen op: de EU moet meer rekenschap afleggen aan haar burgers, werkgelegenheid en duurzame economische groei vooropstellen, arbeidsrechten versterken, een einde maken aan gedwongen privatisering, mensenrechten vooropstellen bij handelsakkoorden. Europa moet, kortom, „echt sociaal” worden.

Goede toon: steun met tegenzin

Dat zijn andere hervormingen dan de meeste Britten zouden willen zien. Met name Corbyns verzekering donderdag dat er niet te veel Europese immigranten zijn in het Verenigd Koninkrijk spoort niet met hoe de kiezers dat zien. Maar hij had wel een goede toon: het was duidelijk dat zijn steun met tegenzin wordt gegeven. Dat is wél in lijn met hoe de Britten over het EU-lidmaatschap denken.

Corbyn zette zich in zijn toespraak ook af tegen Cameron, die niet genoeg zou hebben gevochten voor het behoud van de Britse staalindustrie, en tegen belastingontwijking. Ook dat kan geen kwaad. De kans bestaat dat sommige aanhangers van Labour het referendum zullen zien als een plebisciet over Cameron. Corbyn maakte duidelijk dat stap één blijven is, maar stap twee het kiezen van een andere Britse regering, die een ander soort Europa voor ogen heeft.

Op de vraag van een journalist of zijn inbreng in de ‘Blijven-campagne’ niet te weifelend is, terwijl de premier al weken toespraken houdt en donderdag een callcenter bemande, antwoordde Corbyn dat er „niets halfhartig” is aan wat hij doet. Hij vergeleek zijn ommezwaai met zijn lidmaatschap van Labour. Decennialang was hij ontevreden met het leiderschap, maar hij bleef Lagerhuislid. Nu staat hij zelf aan het roer, en kan hij veranderen wat hem niet zint.