Redding voor ‘meldonium-sporters’?

Sporters die begin dit jaar zijn betrapt op meldonium krijgen mogelijk gratie, blijkt uit een e-mail van WADA.

Sporters die voor 1 maart van dit jaar op meldonium zijn betrapt ontlopen zeer waarschijnlijk hun straf. Dat blijkt uit een e-mail die het wereldantidopingbureau WADA dinsdag aan de internationale sportbonden en de nationale dopingautoriteiten heeft gestuurd.

In de mail erkent WADA dat het wetenschappelijk bewijs ontbreekt voor een korte afbraakperiode van meldonium. Waarschijnlijk blijft het hartmedicijn, dat eveneens het uithoudingsvermogen verhoogt, langer dan verondersteld in het lichaam. Daarmee zou de hausse aan positieve testen zijn te verklaren. Sinds meldonium per 1 januari van dit jaar op de dopinglijst is geplaatst zijn 172 sporters betrapt op het middel.

1 Welke maatregelen heeft WADA genomen?

De sportbonden wordt twee mogelijkheden geboden. De eerste is om lopende tuchtprocedures stop te zetten. Dat lijkt directeur Herman Ram van de Nederlandse dopingautoriteit een voor de hand liggende stap. Hij verwacht time-outs tot WADA meer duidelijkheid heeft verschaft. De tweede opening die WADA biedt is een voorlopige straf op te heffen. In dat geval kunnen sporters als de tennisster Maria Sjarapova en de schaatser Pavel Koelizjnikov weer in wedstrijden uitkomen. Aan beide kleven bezwaren. Ram: „Bij handhaving van de voorlopige schorsing loop je het risico iemand onterecht te schorsen. Dat leidt mogelijk tot schadeclaims. Maar als je de schorsing opheft, kan dat weer leiden tot onrust en protesten. Andere sporters kunnen bezwaren indienen. Een dilemma."

2 Probeert WADA met een mogelijk ‘meldonium-pardon’ een impulsief besluit te corrigeren?

In feite wel. Nadat meldonium op de dopinglijst was geplaatst, en per 1 januari 2016 voor sporters tot verboden product was verklaard, protesteerden vele deskundigen tegen de juistheid van dat besluit. Hun belangrijkste bezwaar: waar staat geschreven dat meldonium prestatieverhogend is? Daarvoor ontbreekt elk wetenschappelijk bewijs. Emeritus hoogleraar bewegingswetenschapper Harm Kuipers behoorde tot de groep criticasters. Hij noemde in NRC de studies die over meldonium zijn verschenen „van nul en generlei waarde”. Oud- atletiektrainer Henk Kraaijenhof zei in Trouw dat er niet het geringste bewijs is geleverd dat meldonium prestaties verbetert.

3 Waarom heeft WADA meldonium desondanks op de dopinglijst gezet?

Volgens Kuipers – voormalig lid van de List Committee van WADA, het panel deskundigen dat de dopinglijst samenstelt – is dat politiek ingestoken. Uit analyse van de dopingstalen bleek dat de laatste jaren opvallend veel sporters uit Oost-Europa meldonium gebruikten. Die vaststelling viel samen met onthullingen over gestructureerd, grootschalig dopinggebruik in de Russische atletiek. Een WADA-commissie, onder leiding van oud-voorzitter Dick Pound, oordeelde dat de Russische atletiek verziekt is van doping en dat daaraan in alle geledingen, van overheid tot bond, wordt meegewerkt. Naar aanleiding van dat rapport heeft de wereldatletiekbond IAAF Rusland voorlopig geschorst en dreigen Russische atleten de Spelen in Rio te missen. Dopingexpert Douwe de Boer van de universiteit van Maastricht zei dinsdag bij de NOS: „De Russen hebben tot nu toe lak gehad aan de rest van de wereld. De rest van de wereld heeft op een gegeven moment gezegd: als jullie niet luisteren, gaan wij ook iets doen, zoals meldonium verbieden."

4 Waarom heft WADA het verbod op meldonium in de periode voor 1 maart op?

De belangrijkste reden is dat de farmaceut, het Letse bedrijf Grindeks, heeft verklaard dat meldonium langer in het lichaam blijft dan verondersteld. WADA ging er aanvankelijk van uit dat het middel volgens de gangbare methode, dus binnen een paar dagen, uit het lichaam zou verdwijnen. Nu erkent WADA dat die aanname is gebaseerd op „beperkte data”. Intussen wordt bij verschillende WADA-laboratoriums onderzoek gedaan naar de ‘excretieduur’, de afbraakperiode van meldonium. Daarmee hoopt WADA een instrument in handen te krijgen om een meldoniumverbod alsnog te rechtvaardigen.

5 Liggen aan het besluit van WADA ook politieke argumenten ten grondslag?

Ongetwijfeld, want WADA is deels een politiek orgaan. De organisatie wordt voor de helft bekostigd door de overheden. Bovendien heeft de Russische sportminister Vitali Moetko sinds de bekendmaking van Grindeks dat het middel langduriger dan aangenomen in het lichaam blijft, sterk aangedrongen op amnestie. Hij noemde het onbestaanbaar dat een middel op de dopinglijst is gekomen zonder dat de werking ervan duidelijk is. De Britse voorzitter Craig Reedie van WADA neemt inmiddels een deemoedige houding aan en zei tegen persbureau AP dat de grote hoeveelheid positieve meldonium-testen aangeeft dat de sporters waarschijnlijk niets te verwijten valt.