‘Laat privacy wijken voor opsporing’

Verzekeraars willen óók toegang tot het door minister Dijsselbloem voorgestelde register dat laat zien wie schuilgaat achter bedrijven. Alleen dan kunnen ze misstanden opsporen zoals ze wettelijk verplicht zijn.

Leo de Boervan het Verbond van Verzekeraars: „Onderzoek kost verzekeraars tientallen miljoenen per jaar.” Foto Istock

„Wat is nou belangrijker? Dat mensen netjes belasting betalen en boeven worden gevangen? Of privacy? Je kunt niet de geit én de kool sparen. Dijsselbloem zal een keuze moeten maken.”

Leo de Boer, directeur van het Verbond van Verzekeraars, de lobbyorganisatie voor de sector, schetst een scherp contrast als hij praat over plannen van de PvdA-minister van Financiën in de internationale strijd tegen witwassen, terrorismefinanciering en fraude. Die plannen staan opnieuw in de aandacht door de recente onthullingen over belastingontwijking en andere misstanden (Panama Papers), mede mogelijk gemaakt door het Panamese adviesbureau Mossack Fonseca.

De Boer is kritisch over het plan. Vooral omdat het niet ver genoeg zou gaan. Dijsselbloem wil een centraal register optuigen, dat inzicht moet verschaffen in de uiteindelijke belanghebbenden achter firma’s. . Belastingdienst, Fiod en toezichthouders als De Nederlandsche Bank krijgen er volledige toegang toe. Zo’n register moet er komen van de Europese Commissie, hoewel EU-landen enige mate van vrijheid hebben in het bepalen wie welke informatie mag inzien.

Sleutelrol

Andere belanghebbenden, zoals banken, verzekeraars, vermogensbeheerders en pensioenfondsen, krijgen geen volledige toegang, zoals het er nu naar uitziet (de Kamer moet er nog over beslissen). Terwijl zij juist een wettelijk opgelegde sleutelfunctie vervullen in het opsporen van dit soort praktijken, zegt De Boer. Financiële instellingen zijn verplicht te achterhalen wie de uiteindelijke belanghebbende is bij de relaties waar ze zaken mee doen. Veel andere bedrijfstakken kennen die verplichting niet.

„Als wij dit moeten doen, geef ons dan ook de middelen”, bepleit De Boer. Nu krijgen verzekeraars alleen inzicht in de naam, geboortemaand en -jaar, nationaliteit en woonstaat van de ultieme belanghebbende. Maar zonder verdere gegevens, zoals geboortedag, -plaats en -land, adres, burgerservicenummer en/of buitenlands fiscaal nummer, kunnen zij niet achterhalen met wie ze écht te maken hebben, en of die persoon op een sanctielijst staat. „Dat meneer Jansen de uiteindelijke belanghebbende is van de firma Jansen, daar wordt niemand wijzer van.”

Dijsselbloem wil niet zo ver gaan, omdat hij „de privacy” van de belanghebbenden wil „waarborgen”, schrijft hij in een kamerbrief van 20 februari. Het moet niet zo zijn, dat zij ineens risico lopen op afpersing, chantage of ontvoering, omdat hun persoonsgegevens ineens voor iedereen toegankelijk zijn, aldus de minister.

Eigenbelang

De sector heeft een duidelijk belang – en grijpt de Panama Papers aan om hun wens vervuld te zien. Die documenten gaan niet zozeer over fraude en witwassen, maar over belastingontwijking en -ontduiking, maar er is nu politiek en maatschappelijk momentum. Volgens De Boer kost onderzoek naar de eindbelanghebbende de sector nu „tientallen miljoenen” per jaar. Die worden doorberekend aan klanten.

Hij noemt het voorbeeld van een kleine verzekeraar die 5 procent extra personeel moest aannemen en die er 800.000 euro per jaar aan kwijt is. Terwijl er in de hele sector per jaar „nog geen vijf” ‘foute’ klanten worden opgespoord. Andere verzekeraars moeten dure externe bureaus inschakelen. „Dat geld kan beter besteed worden.”

De Boer vindt de eis fair. Verzekeraars krijgen immers de rol van controleur „in hun maag gesplitst” van de wetgever. „Dan moet je niet als er een register komt, dat maar voor de helft openstellen.” Bovendien, stelt hij, de privacykwestie kun je ook op andere manieren waarborgen: door bijvoorbeeld alleen een handjevol gescreende werknemers van de verzekeraar toegang te verstrekken.

Het mag voor sommige mensen eng klinken als verzekeraars nóg meer te weten komen over hun relaties. Maar ze moeten verzekeraars hierin vertrouwen, zegt De Boer. In essentie komt het hierop neer, volgens hem: willen we geen Panama Papers meer, dan moeten we misschien ook een tikje minder privacy accepteren.