Iedereen elektrisch rijden? Eerst snellere laadpalen

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat in 2026 alleen nog elektrische auto’s verkocht mogen worden. Hoe reëel is die doelstelling?

De fabriek van autofabrikant Tesla in Tilburg, die in september opende. Foto Lex van Lieshout / ANP

Hij wil nooit meer in zo’n ouderwetse benzineauto rijden. Voor de Eindhovense hoogleraar automotive Maarten Steinbuch haalt zelfs de meest luxe Mercedes ‘oude stijl’ het niet bij een elektrische auto. Op zijn blog verhaalt hij over het weekendje naar de Italiaanse Bloemenrivièra. Hoe hij onderweg meerdere malen laadde en in één dag op zijn bestemming uitkwam. En het was goedkoop, want de stroom onderweg was gratis.

Steinbuch geldt als expert op het gebied van elektrisch rijden. 2018 wordt volgens hem het omslagpunt. Daarna wordt de elektrische auto een vertrouwd beeld op de Nederlandse wegen.

Vorige maand nam de Tweede Kamer een PvdA-motie aan. Daarin wordt minister Kamp (Economische Zaken, VVD) opgeroepen de verkoop van elektrische auto’s extra te stimuleren. In de showrooms van de autodealers in Nederland mogen vanaf 2026 alleen nog maar elektrische auto’s staan, is het vergezicht van die motie. Er mogen alleen nog maar ‘emissieloze’ auto’s verkocht worden.

Maar is een dergelijke elektrische revolutie in de auto-industrie reëel in de komende tien jaar? Volgens minister Kamp niet. Hij verwacht dat dan hooguit 15 procent van alle nieuw verkochte auto’s volledig elektrisch is.

Maar volgens Steinbuch is die motie wel degelijk haalbaar. „Als de verkoop vanaf 2018 maandelijks met drie procent groeit, dan lukt het om in 2020 uit te komen op 200.000 elektrische auto’s en in 2025 op 400.000.”

Klassieke automonteurs moeten worden omgeschoold, of vervangen door ict’ers

2018 is volgens Steinbuch het omslagjaar, omdat dan vijf autofabrikanten met elektrische auto’s op de markt komen die op één opgeladen batterij minstens 300 kilometer kunnen rijden: Tesla, Opel, Renault, Nissan en Audi. Maar het kabinet moet volgens Steinbuch die transitie wél mogelijk maken. „Dat kan door tijdelijk de btw op de aankoop af te schaffen, liefst ook bij tweedehands auto’s.”

Ook Harm Weken van adviesbureau Fier Automotive verwacht op basis van vergelijkend Europees onderzoek dat de PvdA-motie haalbaar is. De grote autofabrikanten hebben de komende jaren immers „een reeks nieuwe plug-in hybrids (auto’s met een benzine- en een elektromotor, red.) in de planning staan”. Ook voor vol-elektrische modellen zijn er volgens hem technisch geen belemmeringen meer.

Verdienmodel

Toch zit er in de praktijk een belangrijke rem op de ontwikkeling van vol-elektrische auto’s, namelijk het verdienmodel. Autofabrikanten willen hun hoge ontwikkelingskosten in zuinige brandstofmotoren terugverdienen en hebben de afgelopen jaren juist veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van de plug-in hybrids. Weken: „Fabrikanten realiseren zich heel goed dat elektrische auto’s ontwerpen en onderhouden nieuw personeel vergt.” De klassieke automonteurs, de mechanici, moeten worden omgeschoold of vervangen door elektrotechnici en ict’ers.

Vanaf volgend jaar komen er zo’n 60.000 tweedehands stekkerauto’s op de particuliere markt, omdat ze door de leasebedrijven zijn afgeschreven. Een interessante markt, aldus Steinbuch. „Het gaat om auto’s die voor minder dan 20.000 euro verkrijgbaar zijn.” Volgens de hoogleraar moeten er binnen vijf jaar op grote schaal publieke snelladers komen. „Als er straks auto’s komen met een actieradius van meer dan 300 kilometer, voldoen de langzame oplaadpalen die nu overal geplaatst worden niet meer.”

Met name in de grote steden worden die ‘langzame’ laadpalen massaal geplaatst. Zo wil de gemeente Amsterdam in 2018 4.000 publieke laadpalen in de stad hebben. Hoeveel publiek geld er gemoeid is met aanleg, beheer en onderhoud, wil de gemeente niet zeggen. Energiebedrijven die in veel kleinere gemeenten gezamenlijk zo’n 1.800 laadpalen beheren, doen dat wel. Ze lijden een jaarlijks verlies van 739 euro per laadpaal, nog afgezien van de kosten voor aanschaf en plaatsing. „Dat zal bij een gemeente als Amsterdam niet veel minder zijn”, aldus een woordvoerder van de energiebedrijven.

Gemeenten kunnen per laadpaal tot 900 euro rijkssubsidie krijgen van het ministerie van Economische Zaken, onder de voorwaarde dat commerciële partijen minimaal 500 euro per paal investeren.

Het Amsterdamse bedrijf Fastned, dat snellaadstations bouwt en exploiteert op A-locaties langs de snelwegen en binnenkort ook in steden, wil dat netwerk uitbreiden naar landen als België, Duitsland en Frankrijk. Om die buitenlandse expansie te financieren heeft Fastned aangekondigd nieuwe aandelencertificaten uit te gaan geven, tegen een totale waarde van 6,5 tot 10 miljoen euro.