Column

Een verheimelijkt Hollands schandaal

Woensdag merkte ik dat enkelingen in de hoogste Haagse kringen al vooruitblikken op de verkiezingen. Een eigenaardig scenario tekent zich af. Campagnes eindigen hier steeds in een tweestrijd – wie wordt de grootste? – en zoals het er nu voor staat gaat het dan tussen Wilders en Rutte. De agitator versus de fixer.

Dit heeft natuurlijk een hoog dagkoersgehalte. Maar het onderstreept ook hoever progressief Nederland is weggezakt. In de peilingwijzer staan PVV en VVD een straatlengte voor op SP, D66, GroenLinks en PvdA. De discussie over immigratie en islam versterkt hun blues.

Je kunt lang praten over diepere oorzaken. Daar zijn ze in progressieve kringen altijd goed in. Maar de kern is dat hun politieke bestaansreden in diskrediet is geraakt: ieders gelijke kansen zijn een leugen geworden.

Woensdag hadden we dat rapport van de onderwijsinspectie over discriminatie van kinderen van laagopgeleiden bij schoolkeuze. Een verheimelijkt Hollands schandaal: doen alsof iedereen gelijk is en dan bevoorrechte kinderen voorrang op niet-bevoorrechte kinderen geven.

Ik zag mensen hun hoogopgeleide schouders ophalen: oud nieuws. Maar dit gaat, lijkt me, helemaal niet om de vraag of het nieuws is: dit gaat om kinderen. Kinderen die niet op waarde worden geschat omdat ze verkeerde ouders hebben.

Het is erger. Sociologen zien al jaren dat de plaats van je wieg weer bepaalt wat je later bereikt. De sociale mobiliteit, na de oorlog ontstaan, stagneert. Hoogopgeleiden trouwen bijna alleen met hoogopgeleiden, zodat ze vrijwel altijd hoogopgeleide kinderen krijgen. Laagopgeleiden trouwen bijna alleen met laagopgeleiden, zodat ze vrijwel altijd laagopgeleide kinderen krijgen.

Dat rapport van woensdag is hier slechts een droevige aanvulling op: de krimpende groep kinderen van laagopgeleiden die wél talent voor hoger onderwijs heeft, wordt óók nog eens onevenredig benadeeld.

Dus je kunt het hebben over het Oekraïne-referendum. Je kunt het hebben over een dronken Pool en politiepaniek in het 140-tekens-tijdperk. Maar faire behandeling van schoolgaande kinderen lijkt me net relevanter.

Gelijke kansen zijn geen progressief plan, gelijke kansen zijn algemeen belang: een samenleving die getalenteerde kinderen onvoldoende kansen biedt, benadeelt uiteindelijk zichzelf. Al is het, gezien dit alles, ook wonderlijk dat die progressieve partijen zoveel moeite hebben nog een rol voor zichzelf te vinden.