Een moskee die past in een yuppenwijk

De nieuwe Westermoskee ging deze maand open.

De nieuwe Westermoskee is in dezelfde kleur bakstenen gebouwd als de buurt eromheen. Foto’s John Lewis Marshall

Het duurde 22 jaar, maar nu is hij open: de Westermoskee. Een grote en opvallende verschijning – maar wel zoveel mogelijk ingepast in het Amsterdamse straatbeeld. Binnen galmt het nog een beetje. Alles is wit. Alleen in de top van de koepel prijkt een frisblauwe versiering, „Er is geen god behalve Allah en Mohammed is zijn boodschapper”, staat er vertaald.

Er komt nog allemaal decoratie, zegt Yusuf Burlage, bestuurslid van de Westermoskee. Kalligrafieën, Arabische teksten, een grote kroonluchter. „Kijk, het wordt een beetje zoals je hier ziet.” Hij pakt zijn smartphone en laat een plaatje zien van de binnenkant van een moskee in Istanbul. Veel vrolijke felle kleuren, sierlijke oosterse figuren. De hal zullen ze ook op deze wijze decoreren.

De kantine en vergaderruimte zijn nog niet klaar, zegt Yusuf tijdens de rondleiding, maar de wasruimtes gelukkig al wel. Verder wordt het vrouwengedeelte mooier – nu staan de vrouwen nog achter kamerschermen links achterin de gebedsruimte. Misschien bouwen ze zelfs een aparte etage voor hen. Maar ja, daar moeten we eerst geld voor hebben, zegt Burlage. „Veel geld.”

Toch is de Westermoskee sinds begin deze maand permanent open. Op 1 april vond het eerste gebed plaats. Er kwamen meer dan duizend mensen, velen van hen moesten zelfs buiten zitten. De verwachtingen waren hooggespannen, want vele moslims uit heel de wereld leverden door de jaren heen financiële bijdragen. En: het duurde uiteindelijk 22 jaar voordat de moskee openging.

Er stond een oude garage

Al in 1994 kocht de Turkse gemeenschap een oude garage op het Riva-terrein aan de Baarsjesweg – toen nog een onveilige achterstandsbuurt. Maar door conflicten binnen het bestuur, met het stadsdeel en met de woningbouwcorporatie, startte de bouw van de moskee pas in 2013. Twee jaar later, in juni 2015, was de buitenkant af. Inmiddels is de wijk geen achterstandsbuurt meer, maar staat de moskee tussen dure biologische supermarktketens, sportscholen, flexwerkplekken en kip-aan-het-spit-restaurants – een yuppenwijk.

Maar het bijzondere is: zo erg valt de moskee van 1.114 vierkante meter niet uit de toon. Dat komt vooral door het architectonische ontwerp van het Joods-Franse architectenstel Marc en Nada Breitman. De moskee is gebouwd in de traditie van de Ottomaanse architectuur – zo is de minaret 42 meter hoog en de koepel 25 meter in doorsnede – maar past goed bij de omgeving, door het gebruik van de bekende Nederlandse baksteen.

Dezelfde stijl van donkerrode bakstenen en witte elementen is doorgevoerd in de nieuwe appartementen om de moskee heen, het Piri Reïs-wooncomplex – eveneens ontworpen door het duo Breitman.

„De reacties zijn heel positief”, zegt Burlage. „‘Een stukje Istanbul in Amsterdam’, noemen de buren het. We hebben zelfs een donatie van een van hen gekregen.”

Vanaf nu wordt in de moskee vijf keer per dag gebeden. Wanneer precies hangt van het seizoen af; het eerste gebed vindt plaats voordat de zon opkomt, het laatste anderhalf uur nadat de zon is ondergegaan. In de winter zal de moskee daarom om acht uur leeg zijn, in de zomer kunnen moslims er tot laat bidden. Het bestuur hoopt op korte termijn ook tussen de gebedstijden door open te zijn. „En als het helemaal klaar is”, zegt Burlage, „dan is het echt heel mooi.”