Bevlogen, alwetende codekraker

Musicoloog, schrijver, filmkenner

Beroemd was hij al ver voor zijn dochters Carice en Jelka. Theodore van Houten, al geruime tijd ziek en vorige week overleden, loste in 1976 het raadsel op dat velen voor hem vergeefs hadden proberen te ontcijferen. Hij achterhaalde het hoofdthema van de Enigma Variations van Edward Elgar (1898-1899). Die variaties omspelen een thema dat Elgar geheim hield. Van Houten deduceerde echter dat het hoofdthema afkomstig was uit de hymne Rule Brittania. Carice, in het jaar van de vondst geboren, werd vernoemd naar de dochter van Elgar.

Van Houten was de zoon van een gereformeerd predikant. Zijn moeder was Schotse. Hij studeerde muziekwetenschap en kunstgeschiedenis, maar verwierf vooral faam als de zeer bevlogen allesweter van zwijgende films én Sjostakovitsj, over wie hij de biografie Een leven in angst (2006) schreef. Over film publiceerde hij onder meer het standaardwerk Silent Cinema Music in the Netherlands (1992) en een biografie van Leonid Trauber (1989). Ook vertaalde hij boeken en publiceerde hij talloze artikelen en toelichtingen en columns. Spraakmakend was een radioreeks over het muziekleven in de concentratiekampen.

Met zijn Stichting Film in Concert produceerde Van Houten tussen 1992 en 2006 vele vertoningen van oude films met authentieke live-begeleiding van orkest. En hij droeg zijn liefdes voor muziek en film over op zijn acterende en zingende dochters, die vroeger geen tv mochten kijken, maar wel klassieke films. Voor zijn kleinkinderen schreef hij vorig jaar het voorleesboekje Walt, Jean en de sprookjeswinkel - De bosrandcup. Maar bij de presentatie kon hij al niet meer aanwezig zijn.