Werkt die ‘Turkije-deal’ nou wel, of niet?

Politiek Nu Turkije is begonnen met het terugnemen van vluchtelingen, is de Kamer bezorgd dat er Syrische gezinnen terug worden gestuurd naar hun land.

CDA-leider Buma woensdag tijdens het debat over de Turkijedeal met premier Rutte. Foto ANP / Koen van Weel

Een groot deel van de Tweede Kamer blijft zeer kritisch over de uitvoering van de afspraken tussen de Europese Unie en Turkije over het terugdringen van de via dit land lopende vluchtelingenstroom. Ook in het Europees Parlement bestaat veel twijfel over de zogeheten ‘Turkije-deal’ die de Europese Unie heeft gesloten.

De Tweede Kamer was woensdag tijdens een debat met premier Rutte vooral bezorgd over berichten dat Turkije Syrische vluchtelingen terugstuurt naar hun land. Een meerderheid wil dat er onafhankelijk toezicht komt op het naleven van de afspraken. Dit zou kunnen gebeuren door VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Premier Rutte raadde dit af omdat deze organisatie ook partij is.

De afspraak tussen de Europese Unie en Turkije houdt in dat het laatste land vanaf 20 maart alle vluchtelingen die de oversteek naar Griekenland maken, terugneemt. In ruil hiervoor toont de EU zich bereid voor elke teruggenomen vluchteling een in Turkije geregistreerde Syrische vluchteling in één van de 28 lidstaten van de Unie te vestigen. Tot nu toe zijn enkele honderden vluchtelingen vanuit Griekenland terug vervoerd.

Volgens een rapport van Amnesty International zou Turkije in strijd met internationale regels dagelijks Syrische vluchtelingen de grens naar hun eigen land overzetten.

Rutte wilde waardering voor Turkije dat al 2,7 mln vluchtelingen opnam

Tijdens het debat in de Tweede Kamer toonde premier Rutte, tot 1 juli ook roulerend voorzitter van de Europese Unie, zich verbaasd over de gereserveerde houding van de Kamer tegenover Turkije. Hij wees er op dat Turkije steeds heeft ontkend dat Syrische vluchtelingen terug worden gestuurd. „Ik heb geen enkele reden om op dit punt met een verwijtende vinger naar Turkije te wijzen”, aldus Rutte.

„Vervelend” was het volgens hem dat dit in de Kamer wel gebeurde. „ De hele sfeer is toch dat het ergens niet deugt.” Rutte proefde weinig waardering voor Turkije terwijl dit land al wel 2,7 miljoen Syrische vluchtelingen heeft opgenomen.

Twijfels leven er bij de oppositie over de uitvoering van de ‘terugneem-afspraak’ met Turkije die nu in gang is gezet. Volgens D66-leider Pechtold zijn de registratiecentra voor vluchtelingen in Griekenland, de zogeheten ‘hotspots’ veranderd in detentiecentra. Net als GroenLinks pleitte hij voor het opschorten van de terugkeeroperatie totdat de zaken in Griekenland op orde zijn.

Rutte benadrukte dat Nederland als individuele lidstaat geen rol speelt in het controleren van de afspraken. Hij zal er bij de Europese Commissie op aandringen dit te doen.

Volgens Rutte is het niet zo dat Syrische vluchtelingen zich nu verplaatsen naar routes die via Afrika lopen. Deze worden vooral door vluchtelingen uit Afrika gebruikt.