Tevergeefs hopen dat de grens nog opengaat

Idomeni Macedonië houdt ze buiten, met geweld als dat nodig is. Veel migranten houden vol. Want waar kunnen ze heen?

De 20-jarige Hannah uit Damascus was het prikkende traangas in haar ogen zat. Na anderhalve maand wachten in het Griekse Idomeni pakte ze maandag haar spullen en vertrok ze naar Athene. Hannah is weg, maar 11.000 andere migranten zitten nog vast in het officieuze kamp dat tegen de Macedonische grens aan leunt.

Sinds de grens begin maart helemaal dichtging, bleven tienduizenden migranten steken in Griekenland. Een deel van hen zit in kampen door het hele land. In grensplaats Idomeni zitten de mensen die nog hopen door te kunnen reizen naar West-Europa. De Macedonische politie aan de andere kant van de grens probeert ze tegen te houden. De spanningen tussen migranten en politie lopen steeds verder op. „Afgelopen weekeinde liep het echt uit de hand. Ik kon de agressie van de politie niet meer aan”, zegt Hannah telefonisch.

Verjaagd met rubberkogels

Met rubberkogels en traangas werden zondag honderden Syriërs, Afghanen en andere migranten verjaagd bij het hek tussen Griekenland en Macedonië. De rellen begonnen toen migranten – die met stenen gooiden – door het hek probeerden te breken. Volgens Artsen zonder Grenzen raakten 260 mensen gewond bij de schermutselingen, die zeven uur duurden. De Griekse regering heeft dinsdag gezegd dat het een prioriteit is om het kamp in Idomeni te ontruimen. Ook het kamp bij de haven van Piraeus, waar zo’n 3.800 migranten zijn gestrand, moet snel verleden tijd zijn.

Het tentenkamp in Idomeni was voor de sluiting van de grens een plek waar mensen op doorreis naar Macedonië even iets konden eten en tot rust konden komen. Nu verblijven duizenden mensen er al maanden. Hannah zegt dat de meeste migranten wachten tot de grens opengaat en ze kunnen doorreizen naar West-Europa. „Maar dat is onrealistisch”, zegt Stella Nanou van UNHCR, de vluchtelingentak van de VN.

„Wij proberen mensen te informeren over hun andere mogelijkheden.”

De vluchtelingen onder de migranten in Idomeni zijn geregistreerd vóór de deal met Turkije van 20 maart in werking trad. Ze kunnen asiel aanvragen in Griekenland, zich aanmelden voor het hervestigingsprogramma van de Europese Unie, en als ze familie hebben in EU-landen, kunnen ze eventueel met hen worden herenigd.

Maar veel vluchtelingen willen geen asiel aanvragen in Griekenland. „Ik begrijp dat wel”, zegt Hannah. „De Grieken kunnen hier zelf al niet aan werk komen door de economische crisis, dus hoe gaan zij dan werk vinden?” Maar ook voor hen die wel willen, is het moeilijk.

„Ik kan twee uur per week naar een Skypenummer bellen om me aan te melden. Die lijn is altijd bezet.”

Er zijn op dit moment 52.000 migranten in Griekenland en te weinig mensen die hun aanvragen kunnen verwerken, zegt Nanou van de UNHCR. Ook is er in de officiële kampen niet genoeg plek voor de 11.000 mensen in Idomeni en de bijna 4.000 mensen in Piraeus. Mondjesmaat kan de vluchtelingenorganisatie migranten vervoeren naar de nieuwe plekken in kampen, zegt Nanou. „Toch moeten ze echt weg uit Idomeni, er zijn te weinig voorzieningen. Veel kinderen hebben ademhalingsproblemen, omdat mensen van de kou plastic verbranden om zichzelf warm te houden”, zegt Nanou.

Of toch naar Athene?

Wat is nu de oplossing? „Ik probeerde vrienden gisteren te overtuigen met me mee te gaan naar Athene, waar ik ga proberen asiel aan te vragen”, zegt Hannah.

„Maar ze horen horrorverhalen over de behandeling van migranten in de kampen. In Idomeni zijn veel vrijwilligers. Ik denk dat de meeste vluchtelingen wachten tot de grenzen opengaan. Dat is hun enige hoop.”<