‘Nationalisme bedreigt de wereldeconomie’

Economische stagnatie heeft nationalistische tendensen overal versterkt. Die zijn volgens het IMF opnieuw oorzaak van minder groei.

Drie procent groei, recessie niet denkbeeldig

Een steeds luidere afwijzing van economische integratie en een oplevend nationalisme bedreigen het herstel van de wereldeconomie. Dit stelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) dinsdag in de halfjaarlijkse voorspellingen voor de economie, de World Economic Outlook.

„In veel landen”, zegt IMF-topeconoom Maurice Obstfeld, „hebben een gebrekkige loonstijging en grotere ongelijkheid gezorgd voor een wijdverbreid geloof dat economische groei de internationale elite en de bezitters van kapitaal bovenmatig heeft bevoordeeld, en te veel anderen heeft achtergelaten.” En de lage economische groei sinds de financiële crisis „versterkt de tendens naar een naar binnen gerichte en nationalistische politiek.”

Het is niet gebruikelijk dat het IMF zich zo expliciet uitlaat over politieke en maatschappelijke kwesties. Volgens het fonds groeit de wereldeconomie al „te lang, te traag”. Het risico is dat de economie daardoor onder zijn ‘kruissnelheid’ blijft, waardoor de vraag structureel achterblijft, wat leidt tot een toestand van langdurig lage inflatie en ondermaatse groei.

In Europa zorgen de vluchtelingencrisis en het terrorisme voor twijfels aan de open binnengrenzen van de EU. Samen met de huidige neerwaartse druk op de economie resulteert dit volgens het IMF in een „rijzend tij van naar binnen gericht nationalisme”. Daarvan is het risico op een Britse uittreding uit de EU een van de symptomen. „Een weerzin tegen internationale integratie dreigt, zowel in Europa als in de VS, de naoorlogse trend van open wereldhandel te stoppen of zelfs om te draaien.”

Veel opkomende landen riskeren diepe recessies door interne politieke strijd of geopolitieke druk, stelt het IMF. Specifieke landen noemt de organisatie is dit geval niet, maar Zuid-Afrika en Brazilië maken op dit moment politieke crises door, en de landen rond de Zuid-Chinese Zee zien zich geconfronteerd met de Chinese expansiedrang in de regio.

De kosten van al deze ontwikkelingen voor de wereldeconomie kunnen volgens het IMF uit de hand lopen. Opnieuw schaalde het fonds zijn inschatting van de wereldwijde economische groei terug, tot 3,2 procent. Dat is in historisch perspectief zeer laag. Volgens het IMF moeten leden rekening houden met een scenario waarin alle neerwaartse politieke en economische risico’s bewaarheid worden en het herstel ontspoort.