In het beleid tellen de getallen

Het aantal vluchtelingen moet in 6 tot 8 weken sterk dalen, zei premier Rutte in januari. Die deadline is ruim voorbij. Tijd om de balans op te maken.

Reddingsvesten en een „gammel bootje” op het Griekse Lesbos, december 2015. In de verte ligt Turkije. Foto Muhammed Muheisen/AP

Maandenlang trekken nu al op de televisie de beelden voorbij van vluchtelingen die in Griekenland vanuit Turkije in boten zijn aangekomen. Geen gewone boten. „Gammele bootjes”, worden ze steevast genoemd. Er werden dit jaar al 716 slachtoffers geregistreerd.

Het beeld doet inmiddels vertrouwd aan. Wat de kijker ziet, is desolaatheid: trieste beelden, emotionele beelden, confronterende beelden.

Daartegenover staat het beleid en het bijbehorend taalgebruik. Zoals in brieven van het kabinet aan de Tweede Kamer. Dan staat er: „Dit betekent dat hervestigingsinspanningen van lidstaten kunnen worden gesaldeerd met hun verplichtingen onder deze reserve.”

In het beleid tellen de getallen.

En getalsmatig lijkt het beleid te gaan werken. Het was premier Rutte die op 20 januari van dit jaar als net begonnen roulerend voorzitter van de EU tijdens een toespraak voor het Europees Parlement een ambitieuze uitspraak deed over de aanpak van de vluchtelingencrisis die de Europese Unie toen al meer dan een half jaar in haar greep had. „Voor alle duidelijkheid: de huidige aantallen zijn niet houdbaar. We hebben geen tijd meer te verliezen. Binnen zes tot acht weken moeten we een sterke daling realiseren in het aantal vluchtelingen”, aldus de premier. Hij wilde zelfs naar „nul”.

Omlaag? De cijfers stegen toen alleen nog maar. De eerste drie weken van 2016 hadden zich al 30.000 vluchtelingen gemeld. En dan moest het hoogseizoen – als het weer beter was en de zee kalmer – nog beginnen. Dat was dan ook de échte reden voor Ruttes deadline. Voor de lente moest een oplossing zijn gevonden.

Het keerpunt was de definitieve afspraak die de EU op 18 maart met Turkije maakte. Vanaf 20 maart zou dit land alle vluchtelingen die dan nog de oversteek maakten naar Griekenland terugnemen. Samen met het sluiten van de Griekse grens met Macedonië zat Europa zo eigenlijk op slot. Voor veel geld aanmonsteren bij een mensensmokkelaar was zinloos. Zei de theorie, en zegt nu ook de praktijk. De jongste telling van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR komt op een gemiddelde van 94 vluchtelingen per dag die zich in Griekenland melden. Eind februari ging het nog om een dagelijks gemiddelde van 2.538 vluchtelingen. Bijna nul. Hun omstandigheden vormen een ander verhaal. Nederland kan weer gaan debatteren over de opvang van 42.500 asielzoekers in eigen land. Ondertussen worden ook andere routes weer aantrekkelijk: de Italiaanse kustwacht redde deze week al 4.000 migranten uit de wateren tussen Italië en Libië.

    • Mark Kranenburg