Financiële boeven pakken? Op papier

Wilt u de blits maken met een afkorting die straks trending wordt? Dan is ubo wel iets voor u. Ubo. Afkorting van de ultimate beneficial owner. Met excuses voor het Engels, maar dat is nu eenmaal de voertaal geworden in het internationale financiële verkeer én in de bestrijding van de uitwassen daarvan, zoals fiscale fraude, witwassen en terrorismefinanciering.

De ubo is de man of vrouw die bij een vennootschap of een andere, schimmiger rechtspersoon aan de touwtjes trekt. Hoe werkt dat? U wilt veilig van uw vermogen genieten in het buitenland. Zonder dat anderen dat weten. Dus u vraagt Mossack Fonseca in Panama waar je dat het beste kunt doen. Zij leveren een vennootschap en zonodig ook wat directeuren die op papier de leiding hebben. Maar u bent en blijft de ubo.

U kunt zich wel willen verbergen, maar de Nederlandse wetgever zit u op de hielen. En in hun kielzog komen de fiscus en de veiligheidsdiensten. Heeft u belastingaangifte gedaan? Financiert uw vennootschap terreur?

In politiek Den Haag is de ubo al helemaal ingeburgerd. Men schrijft het daar zelfs met hoofdletters. Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) werkt aan een heus UBO-register. Dat moet eind juni 2017 klaar zijn. In dat register moeten van alle vennootschappen en andere juridische entiteiten de ubo’s vermeld staat. Tot nu is er niet meer dan een brief van vijf kantjes van Dijsselbloem en tien pagina's vragen vanuit de Tweede Kamer.

Kortom: de tijd dringt. De Panama Papers over belastingontwijking cq ontduiking zullen de aanleg van het UBO-register nieuwe dynamiek geven. Al was het maar om te zeggen dat Nederland ‘schoon’ is.

Bent u rijk en (on)bekend? Dan ontwerpt minister Dijsselbloem een register waar ú in komt

Zeker twee vragen roepen nu al controverse op.

De eerste is wie toegang krijgt tot dit register. Het wordt een openbaar register, maar niet gratis. De contouren lijken op de Kamer van Koophandel en dat is ook de organisatie die deze klus wel op zich wil nemen.

Een deel van het register met achtergrondinformatie van de ubo zal alleen toegankelijk zijn voor opsporingsdiensten en toezichthouders als De Nederlandsche Bank. Het open deel vermeldt persoonlijke details (naam, geboortejaar) én het economische belang dat de ultimate beneficial owner in de betrokken vennootschap heeft. Daarbij is het criterium voor vermelding in het UBO-register: alle belangen van meer dan 25 procent in een vennootschap of vergelijkbare eigendomsrechten.

Het is begrijpelijk dat bekende én onbekende rijke familie-ondernemers zich zorgen maken over hun privacy. En veiligheid. Daarom wil Dijsselbloem registreren wie het register gebruikt (zodat een nieuw register ontstaat), wil hij een vergoeding vragen (de betaalmuur) én wil hij elk verzoek toetsen. „Bij een risico op bijvoorbeeld kidnapping, chantage, geweld of intimidatie wordt steeds per individueel geval een nauwkeurige beoordeling gemaakt van de risico’s en wordt bezien of (bepaalde) UBO-informatie kan worden afgeschermd”, schrijft de minister. En als het dan toch misgaat? Deze toetsing lijkt me een geval van meer beloven dan je kunt waarmaken.

Het tweede struikelpunt, met name voor Dijsselbloem eigen Partij van de Arbeid, is dat een apart aandeelhoudersregister op de lange baan wordt geschoven. Dat register moet onder meer helpen om financieel-economische criminaliteit te bestrijden, zoals BTW-fraude. Twee registers tegelijkertijd ontwikkelen, kan de rijksoverheid kennelijk niet.

Dat vindt de PvdA-fractie onbegrijpelijk. En dat is het ook.