Dit wordt (waarschijnlijk) de nieuwe president van Frankrijk

Profiel Alain Juppé De campagne voor de Franse presidentsverkiezingen van 2017 komt op stoom. En Juppé wil president worden. De Fransen hangen aan zijn lippen.

Alain Juppé,homme politique, wil president worden. De Fransen vinden dat een goed idee. Foto Nicolas Tucat/AFP

Het is halverwege de avond als Alain Juppé in een gymzaaltje op het platteland onder Parijs begint over de pensioenleeftijd. Die moet naar 65 jaar, vindt de oud-premier die in 2017 president van Frankrijk hoopt te worden.

Hij wordt dat jaar zelf 72, ja, dat weet hij, zegt hij na een goed getimede stilte. „Maar we worden allemaal ouder en de tijden veranderen.” Hij trekt een iPhone uit zijn zak en houdt hem demonstratief omhoog. „Vrouwen worden trouwens ouder dan mannen, maar die drinken minder”, vervolgt hij uit de losse pols. „Waarmee ik niet wil zeggen dat een glas bordeaux enig kwaad doet!” Lachend neemt hij de vertwijfelde blikken van zijn gehoor op. „Ha, nu ben ik de draad kwijt!”

Niemand die het gelooft. Alain Juppé, sinds 1976 homme politique voor het leven, is nooit de draad kwijt. Het is zijn manier om te laten zien dat hij is veranderd. Jarenlang was hij als rechterhand van Jacques Chirac het beste jongetje van de klas („le meilleur d’entre nous”, noemde de oud-president hem), maar geliefd wilde hij maar niet worden.

Hij kwam over als kil, arrogant en berekenend, een typisch product van de elitescholen die politici voor het landsbestuur kneden. Zijn premierschap van 1995 tot 1997 liep vast in massaprotest tegen hervorming van de verzorgingsstaat en in 2004 werd hij veroordeeld tot veertien maanden voorwaardelijk en een jaar uitsluiting van bestuursfuncties wegens fraude. Maar dat is allemaal vergeten. Bij zijn tour langs zaaltjes overal in Frankrijk hangt iedereen aan zijn lippen.

Juppémania

Nu wil de ‘kroonprins’ van Chirac dus alsnog president worden. En de Fransen vinden dat een goed idee. Sinds hij zich in 2014 verrassend vroeg via zijn weblog kandideerde, staat hij eenzaam boven aan de maandelijkse populariteitslijst van onderzoeksbureau TNS. In de peilingen voor de in november te houden voorverkiezingen van rechts en centrum-rechts heeft hij een ruime marge op oud-president Nicolas Sarkozy. Als enige kandidaat van de Republikeinen zou hij in de eerste ronde zelfs Marine Le Pen verslaan, waarna hij het in een tweede ronde tegenover haar makkelijk heeft. Als een wederopstanding van François Hollande uitblijft, is hij op koers om daadwerkelijk president te worden.

5135089

Hoe is dat zo gekomen? Wie de commentaren uit de jaren negentig leest, kan zich moeilijk voorstellen dat het lifestyleblad GQ hem in 2014 tot „politicus van het jaar” uitriep, dat cultuurmagazine Les Inrockuptibles een cover over „Juppémania” maakte en dat het Franse perskorps hem een prijs voor humor in de politiek toekende. De „hautaine” Juppé „heeft werkelijk alles gedaan om de mooiste duikvlucht te maken in dertig jaar bestuur”, schreef Le Canard enchaîné nog in 1997 in een bijlage over twee jaar Chirac. „Om te communiceren moet je een beetje van mensen houden”, analyseerde destijds minister Jean-Louis Debré vilein.

Maar Fransen lijken te houden van politici die recht op hun doel af gaan en hobbels op hun pad vinden. Voor De Gaulle, Mitterrand en Chirac gold hetzelfde: zij waren in de pers al vele malen politiek begraven toen zij de troon in het Élysée bestegen. Juppé heeft „het hoofd van een president” concludeerde Le Monde onlangs. Door zijn leeftijd en ervaring is hij, ondanks de kleine vlekjes op zijn cv een „staatsman”, iemand die boven het politieke gekonkel, de politique politicienne, staat, zei parlementslid Hervé Gaymard.

Als hij in een tweede ronde tegenover Le Pen belandt, kan hij gemakkelijk winnen

In de remake heeft zijn zelfverkozen ballingschap in Canada een belangrijke rol gespeeld. Direct na zijn veroordeling in 2004 voor het als wethouder in Parijs creëren van fictieve banen om de partijkas van Chiracs Rassemblement pour la République (RPR) te spekken, legde Juppé al zijn politieke en bestuurlijke functies neer. Hij vertrok met zijn vrouw en jongste dochter naar Québec om een jaar lang les te geven, maar bovenal om te ontsnappen aan de hijgende Franse media, schrijft hij in het na die tijd verschenen France, mon pays.

In dat boek toont Juppé niet zozeer berouw, maar ontdekt hij op afstand al schrijvend waarom hij zo aan Frankrijk verknocht is en waarom hij, ondanks alles, zijn leven aan het landsbestuur wil blijven geven. Onder Sarkozy, nu zijn grootste rivaal, krijgt hij vanaf 2007 als minister van onder andere Buitenlandse Zaken kans op een terugkeer.

Even afgezien van het korte intermezzo in 2005-2006 is hij al die jaren burgemeester van Bordeaux gebleven. Hij is trots op wat hij de „renaissance” van die stad noemt: een grondige opknapbeurt van het centrum en een dynamisering van de economie. Voor een nieuwe termijn had hij in 2014 maar één ronde nodig: hij heeft in de stad steun van links en rechts. En dat is meteen ook zijn belangrijkste troef bij de verkiezingen van volgend jaar: als hij in een tweede ronde tegenover Le Pen belandt, zullen linkse kiezers niet veel moeite hebben op hem te stemmen om een presidentschap van Le Pen te voorkomen. Met zijn redelijke en pro-Europese standpunten en vooral zijn minder polariserende stijl probeert hij zich te onderscheiden van Sarkozy.

En zijn gevorderde leeftijd? Daar weet hij een voordeel van te maken. In het plattelandszaaltje in Lardy, waar de jassen van de circa vierhonderd aanwezigen in de loop van de avond een indringende geur van houtvuur verspreiden, zegt hij als enige presidentskandidaat „de waarheid te kunnen spreken” en Frankrijk „definitief” te hervormen. „Door mijn leeftijd hoef ik me geen zorgen te maken over herverkiezing: ik zal maar één termijn president zijn”, zegt hij. Om meteen weer een grapje te maken. „Alleen als de biotechnologie een manier vindt om al mijn organen te vervangen, ben ik er in 2022 weer bij.”

Zie hier een uitgebreid interview met Juppé in het programma Des paroles et des actes