Zit hier de nieuwe Ban Ki-moon bij?

Secretaris-generaal van de Verenigde Naties Vanaf deze dinsdag wordt er gezocht naar een opvolger voor VN-chef Ban Ki-moon. Wordt het eindelijk een vrouw of Oost-Europeaan?

Natalia Gherman

Wordt de nieuwe secretaris-generaal van de Verenigde Naties een vrouw uit Oost-Europa? Die kans is niet denkbeeldig, nu de 193 lidstaten op zoek gaan naar een opvolger voor de Zuid-Koreaan Ban Ki-moon. Na twee termijnen vertrekt de altijd vriendelijk glimlachende Ban eind dit jaar, zonder ooit veel indruk te hebben kunnen maken.

Nooit eerder heeft een Oost-Euro peaan de organisatie geleid en daarmee is Oost-Europa de enige van de vijf regionale groepen in de VN die op dit vlak nimmer aan bod is geweest. Om die reden liet de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov vorige zomer al weten dat de Oost-Europagroep unaniem van mening is dat het ditmaal een Oost-Europeaan moet worden. Nooit eerder stond er bovendien een vrouw aan het hoofd van de VN. Geleid door Colombia willen ten minste 53 landen daarin nu verandering brengen.

Als het even kan, hopen veel mensen die de VN een warm hart toedragen, moet de nieuwe secretaris-generaal aan nog een voorwaarde voldoen: hij of zij moet een krachtige leider zijn, krachtiger bijvoorbeeld dan Ban. Verscheidene van de acht heren die de functie tot nu toe bekleedden waren naar hun smaak te veel secretaris en te weinig generaal. Een gevolg van het feit dat de grote mogendheden – die een veto hebben bij de benoeming van de nieuwe secretaris-generaal – vaak een fletse diplomaat prefereerden boven een krachtige leider, die hen wel eens voor de voeten zou kunnen lopen.

Tot dusverre hebben lidstaten vier mannen en vier vrouwen officieel aangemeld. Zes van de kandidaten komen uit Oost-Europese staten, van wie de helft vrouwen. Het gaat om de Montenegrijnse minister van Buitenlandse Zaken Igor Luksic (man), de Sloveense oud-president Danilo Türk (man), de Kroatische minister van Buitenlandse Zaken Vesna Pusic (vrouw), de Moldavische minister van Buitenlandse Zaken Natalia Gherman (vrouw), de Macedonische oud-minister van Buitenlandse Zaken, Srgjan Kerim (man) en Unesco-chef Irina Bokova uit Bulgarije (vrouw).

Beweeg over de foto’s voor meer informatie:

Naast het Oost-Europese contingent doen ook een gooi de Nieuw-Zeelandse ex-premier Helen Clark, thans hoofd van VN-ontwikkelingsorganisatie UNDP, en – hoewel vrouw noch Oost-Europeaan – Antonio Guterres, de Portugese ex-premier en ex-chef van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. De VN-ambassadeurs van de lidstaten krijgen vanaf deze dinsdag de kans de kandidaten tijdens een ‘informele dialoog’, een soort hoorzittingen, aan de tand te voelen en dat is een primeur. De Montenegrijn Luksic bijt in New York het spits af.

Het is echter waarschijnlijk dat zich nog andere kandidaten in de strijd zullen werpen. Dat mag ook volgens de VN-regels. Namen die rondgonzen zijn die van de Chileense president Michelle Bachelet en van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, hoewel die laatste naar verluidt niet veel trek heeft in deze baan. Ook ex-voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie wordt genoemd en de Zweedse oud-premier Carl Bildt.

Het zal de Oost-Europeanen – landen als Polen en Rusland bezien elkaar met diepe argwaan – overigens nog grote moeite kosten het eens te worden over een kandidaat. En de kandidaat moet bovendien genade vinden in de ogen van de VS, China en andere permanente leden van de Veiligheidsraad van de VN.

Er is ook een lobbygroep, ‘1 for 7 billion’, verwijzend naar de omvang van de wereldbevolking, van 750 niet-gouvernementele organisaties. Zij willen de beste kandidaat „ongeacht geslacht, regio of achtergrond”, stelt hun website. Dus dat hoeft niet per se een vrouw uit Oost-Europa te zijn.