Kabinet: uiterlijk in september evaluatie referendum

Evaluatie referendum staat los van besluit van wat kabinet met uitslag doet, daarvoor neemt kabinet “de noodzakelijke tijd”.

Minister Bert Koenders in de Kamer, op de dag na het referendum. Foto Martijn Beekman / ANP

Het kabinet komt uiterlijk in september met een evaluatie van het referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne. Dat schrijft minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) dinsdag in brief aan de Tweede Kamer.

Koenders meldt dat het kabinet “het verloop” van het referendum zal evalueren en ook dat de referendumcommissie naar de subsidieregeling zal kijken. Tijdens de campagne was er bijvoorbeeld kritiek van het Forum voor Democratie op het aantal stemhokjes in bepaalde gemeenten. Ook over de toegekende subsidies voor de campagne werd veel geklaagd: zo kreeg Raspoetin BV geld voor het drukken van wc-rollen met anti-verdragsteksten.

Het evalueren van het referendum is wat anders dan wat het kabinet met de uitslag zal doen. Premier Rutte zei vrijdag dat het maanden gaat duren voor het kabinet beslist of het associatieverdrag met Oekraïne van tafel moet of, ondanks de negatieve uitslag van het referendum, toch wordt geratificeerd. De uitslag van het referendum – ruim 61 procent was tegen – is “niet de uitkomst waarop het kabinet had ingezet”, schrijft ook Koenders. Door het overweldigende ‘nee’ kan het kabinet die afspraken “niet zonder meer” ratificeren, aldus Koenders. Voor het besluit wat nu te doen is “een gedegen proces nodig, waarvoor het kabinet de daarvoor noodzakelijke tijd zal nemen”, schrijft de minister.

De referendumwet biedt maar twee opties na een nee-stem bij een opkomst boven 30 procent: het kabinet kan het betreffende voorstel intrekken of alsnog regelen. “Die keuze gaan wij pas maken nadat wij inhoudelijk en qua vorm eruit zijn hoe we het zouden willen oplossen”, aldus Rutte vrijdag. Belangrijk daarbij is “of daar voldoende draagvlak voor is in Europa”. Het eindresultaat lijkt dus volledig af te hangen van de bereidwilligheid van de andere EU-lidstaten om het verdrag aan te passen of van disclaimers te voorzien.

Of de opkomstdrempel officieel is gehaald, wordt dinsdagmiddag bekend als de Kiesraad de definitieve uitslagen van het referendum bekendmaakt. Uit de voorlopige uitslagen kwam woensdagnacht al naar voren dat 32,2 procent van de kiezers naar de stembus was gekomen. Was de opkomst lager dan 30 procent, dan was de uitslag niet rechtsgeldig geweest.