Talpa in China: kopie The Voice is een compliment

Juridisch conflict The Voice of China, van het Nederlandse Talpa, is het populairste tv-programma van China. De show wordt gekopieerd, met rechtszaken tot gevolg.

Illustratie Anne van Wieren

De ‘first lady’ van China, Peng Liyuan, zelf een zeer populaire zangeres, is fan. Net als 157 miljoen andere kijkers van Talpa’s The Voice of China, al vier jaar verreweg het best bekeken variëteitsprogramma op de Chinese televisie.

De door John de Mol bedachte show is aan de vooravond van het vijfde seizoen inzet van een hoogoplopend juridisch conflict over de naam en het kopiëren van het format. Een conflict waarvan de afloop bepalend is voor de kansen van buitenlandse productiehuizen om op de grootste tv-markt ter wereld te groeien.

Directe aanleiding is de echtscheiding van Talpa Global, eigendom van het Britse ITV, en Star China, eigendom van een van de grootste Chinese investeringsfondsen. Na een reeks succesvolle jaren verzuurden de verhoudingen met Star China dat vier seizoenen The Voice of China maakte. Onderhandelingen met Talpa over een vijfde seizoen liepen vast op prijs, verdeling van de inkomsten en de ontwikkeling van andere programma’s, waar volgens Talpa niets van terecht kwam.

Waar Star China niet toe in staat was, bleek de Chinese John de Mol, show-, filmmaker en zanger Wu Hongliang, wel te kunnen. Wu’s bedrijf, Talent International, kocht onlangs vier seizoenen The Voice of China voor 60 miljoen dollar en sprak af dat Talpa en Talent nog eens 50 miljoen dollar in minstens acht nieuwe programma’s uit de Talpa-bibliotheek zouden steken, waaronder in ieder geval Dance, Dance, Dance.

Het is de vraag of kijkers het onderscheid tussen echt en gekopieerd kunnen maken

Voor Talpa, dat China (1,36 miljard inwoners) ziet als de belangrijkste groeimarkt, is dat een relatief simpele investering in de toekomst. De Nederlandse producent zendt naast The Voice onder meer ook I love my country (Chinese versie van Ik Hou van Holland) en Fifteen of Us (Chinese versie van Utopia) uit. In amper vier jaar is China doorgedrongen tot de topdrie van landen waar voor Talpa de meeste inkomsten vandaan komen. Het bedrijf deelt geen specifieke omzetcijfers.

Star China werkt ondertussen aan een openlijke kopie van The Voice of China, mogelijk onder de naam Mooiste Stem van China. Met nog een paar andere kleine wijzigingen, maar met behoud van de draaiende stoel en andere geregistreerde kenmerken.

Naar welke tv-shows keek China in 2015?

Van officiële nieuwsprogramma’s van de Chinese Centrale Staatstelevisie zijn geen kijkcijfers beschikbaar.

Het is officieel: het populairste format van Nederlandse bodem wordt nagemaakt.

Wat te doen? Talpa Global en Talent International zijn tegen deze schending van intellectuele eigendommen, een deftige omschrijving van ‘jatten’, in actie gekomen. „De eerste slag, een kort geding in Hongkong, hebben wij met boter en suiker gewonnen”, vertelt Talpa-topman Pim Schmitz. Naast een bodemprocedure om de naleving van de uitspraak van de kort gedingrechter af te dwingen hebben de twee productiemaatschappijen ook een nieuwe rechtszaak aangespannen in Beijing. Het wachten nu is op een vonnis waar productiemaatschappijen uit de hele wereld die in China actief zijn naar uitkijken. „Na de grote successen van de afgelopen jaren is het Star China gewoon in de bol gestegen. Zij proberen hun machtspositie uit te buiten”, erkent Schmitz.

Star China op zijn beurt beschuldigt de ‘Hollanders’ ervan zich in de onderhandelingen te hebben gedragen als geldwolven die bovendien afspraken schonden om de Chinezen te helpen bij de ontwikkeling van nieuwe shows.

Was dit niet te voorzien?

Illustratie Anne van Wieren

Wat Talpa helpt: de Chinese autoriteiten zijn momenteel druk bezig een nieuwe tv-industrie op te bouwen. Daar hoort een betere bescherming van intellectuele eigendommen bij – uiterst moeilijk in een land waar kopiëren beschouwd wordt als een compliment.

Was het niet te voorzien dat een dergelijk succesvol en lucratief programma op enig moment gekopieerd zou worden? „Ja, je weet dat dit risico bestaat en niet alleen in China. Dat risico loop je wereldwijd met onze programma’s”, zegt Schmitz. Volgens hem zijn de ‘rip-off’s’ het „meestal net niet” en „eigenlijk altijd een slap aftreksel”.

Voor Talpa zelf is na de verkoop van The Voice en andere programma’s het risico nagenoeg volledig afgedekt, maar Talpa helpt Talent International om principiële en artistieke redenen bij het juridische gevecht. En ook om toekomstige, gezamenlijke producties te beschermen tegen copycats.

Of de miljoenen Chinese kijkers het onderscheid kunnen maken tussen de originele en de gekopieerde, geplagieerde versie is overigens de vraag. Het wemelt op de Chinese televisie van shows, formats en quizzen die sterke gelijkenis vertonen met vooral Amerikaanse programma’s, zelfs CNN wordt gekopieerd.

Star China heeft in de strijd met Talpa en Talent intussen de nationalistische kaart getrokken in de wetenschap dat de Chinese autoriteiten het aandeel van buitenlandse programma’s wil terugdringen ten faveure van ‘Made in China’-shows. Door The Voice ‘aan te passen’ wordt het een Chinees programma en blijft Chinees kapitaal in China, aldus een verklaring van het bedrijf dat niet geïnterviewd wilde worden.

De Staatsadministratie voor Pers, Publicatie, Radio Film en Televisie is momenteel bezig met een campagne om de Chinese televisie en het internet te zuiveren van geïmporteerde programma’s , vooral die uit de Verenigde Staten. Buitenlandse shows mogen niet meer uitgezonden worden tussen zeven en tien uur ’s avonds en moeten van te voren in zijn geheel goedgekeurd worden door de censuur, hetgeen altijd tot vertraagde uitzending van afleveringen leidt. De bemoeienis van de Chinese censuur reikt tot in de Hollywoodstudio’s.

Binnenlandse programma’s liggen ook in het vizier. Begin dit jaar moesten omroepen en internetbedrijven tientallen shows, series en documentaires schrappen vanwege ‘de vulgaire, immorele en ongezonde inhoud’. Het ging om programma’s waarin homo’s figureerden of buitenechtelijke verhoudingen, one night stands en het spectaculair stijgende aantal echtscheidingen aan de orde kwamen, al dan niet in showvorm.

Te veel decolleté

Een van de meest spraakmakende slachtoffers van de censuur was de serie De Keizerin van China met Fan Bingbing in de hoofdrol van de enige keizerin in de Chinese geschiedenis met echte macht. De censuur vond dat de actrice te veel van haar decolleté liet zien. Een groot aantal scenes moest opnieuw worden opgenomen.

Dat was voor de productiemaatschappij Zhejiang Talent, die de serie had gemaakt, aanvankelijk een forse tegenslag, maar dankzij de publiciteit rond de ingreep van de censuur is de serie op het internet een groot succes.

Van de censuur zullen The Voice en andere Talpa-programma’s weinig last hebben , zegt Zhejiang Talent-directeur Eric Li. The Voice, Dance, Dance Dance en ook Utopia passen volgens hem in de stichtelijke opvattingen van de Chinese censuur. Sterker nog, worden zelfs aangemoedigd. Zelfs in de hoogtijdagen van de Culturele Revolutie zong en danste China, want dat was het enige vertier dat was toegestaan. Vandaar dat de ook de hoogst geplaatste kameraden vaak uitstekende dansers en zangers zijn, tot en met de president en zijn eega aan toe.

Op de vraag waarom Chinese bedrijven niet zelf dit soort programma’s verzinnen en ontwikkelen en joint-ventures sluiten met Talpa zegt Li: „De overheid wil inderdaad dat wij meer programma’s maken die hier bedacht zijn, maar wij zijn in dat opzicht nog maar baby’s. Wij moeten nog leren lopen en op eigen benen staan. Programmamakers in het buitenland zijn gewoon beter in het verzinnen van de nieuwe dingen die wij nodig hebben.”