Ideoloog achter beweging van Beppe Grillo overleden

Hij was de man die samen met komiek Beppe Grillo besloot de Italiaanse politiek grondig op te schudden.

Casaleggio in 2013. Foto Giuseppe Aresu / AFP

Gianroberto Casaleggio, de man die samen met komiek Beppe Grillo besloot de Italiaanse politiek grondig op te schudden en daarmee een kwart van de kiezers achter zich kreeg, is vanmorgen overleden, na een langdurige ziekte.

Casaleggio (61) was veel minder zichtbaar dan Grillo, maar voor het opzetten en functioneren van diens Vijfsterrenbeweging niet minder belangrijk. Hij bedacht nieuwe manieren om sociale media politiek in te zetten. Allereerst het zeer succesvolle blog van Grillo, waarmee hij in één klap veel meer mensen bereikte. Maar daarna ook manieren om via internet kandidaten te selecteren en over inhoudelijke voorstellen te stemmen.

Directe democratie

Hoewel Casaleggio en Grillo een autoritaire opstelling is verweten, presenteerde hij sociale media en internet als een uitbreiding van de manieren waarop burgers hun stem kunnen laten horen. In antwoord op vragen van NRC per e-mail schreef hij vorig jaar dat de burger zo “in het centrum van iedere besluitvorming” moet komen te staan.

“We gaan dan over van een mandaat (voor de gekozen vertegenwoordiger) naar de directe participatie ook in het opstellen van wetten, zowel op lokaal als op nationaal niveau.  Om de directe democratie in te voeren is echter correcte informatie over. De massamedia mogen niet worden beïnvloed door partijen of in bezit zijn van industriële of bancaire groepen, en ook niet betaald worden door de staat. Nu wordt de burger beïnvloed door de massamedia en kan hij in werkelijkheid nergens over beslissen, noch de beslissingen begrijpen die over zijn hoofd worden genomen.”

Mediakritiek

Grillo en Casaleggio hebben in hun aanval op het in hun ogen corrupte en verstarde oude politieke bestel ook voortdurend kritiek geuit op kranten en tv. Dat ging zo ver dat het kandidaten lange tijd verboden is geweest deel te nemen aan politieke discussieprogramma’s of interviews te geven. Internetondernemer Casaleggio zei dat internet ook voor de politiek de toekomst is:

Internet is een supermedium dat al de voorgaande media zal absorberen. Televisie en kranten zullen in de toekomst geen enkele politieke of economische relevantie meer hebben.

Een kwart van de kiezers

De Vijfsterrenbeweging van Grillo kreeg bij de verkiezingen van 2013 ruim een kwart van de stemmen, heeft volgens een recente peiling nog steeds bijna een kwart van de kiezers achter zich, en maakt een serieuze kans de nieuwe burgemeester van Rome te leveren. Zij weigert tot nu toe iedere vorm van samenwerking met ‘oude’ partijen.