Hoffoto’s van ‘een heel gewoon gezin’

Vincent Mentzel fotografeerde de Koninklijke familie ruim drie decennia. Zijn foto’s hangen nu in paleis het Loo.

Is dat nou Kim Wilde of Morten Harket, de leadzanger van A- ha? In paleis Het Loo blijven twee vriendinnen gebiologeerd voor de foto van een jonge Willem-Alexander staan. De kroonprins leest een boek, leunend op zijn labrador. Op de achtergrond een foto van Kim Wilde – een medewerker van het museum heeft het nagevraagd.

Foto’s van royals doen het altijd goed. Kindersteunfonds Pro Juventute teert nog altijd op het geld dat tussen 1947 en 1992 werd opgehaald met de huis-aan-huisverkoop van Oranjekalenders. En op de exposities van koninklijke familiefoto’s die Paleis het Loo tussen 2000 en 2009 samenstelde, kwamen een paar miljoen bezoekers af.

In datzelfde museum hangen nu koninklijke foto’s van Vincent Mentzel, voormalig staffotograaf van NRC Handelsblad. Mentzel (1945) fotografeerde de Koninklijke Familie ruim drie decennia: voor officiële opdrachten, minder officiële opdrachten en tijdens staatsbezoeken. Dat leverde hem het predicaat ‘hoffotograaf’ op, een term waar hij zelf niets van moet hebben.

Wie het werk van Mentzel kent, begrijpt waarom. Hij maakt geen onderscheid tussen de mensen die hij voor zijn lens krijgt. De bouwvakker, kunstenaar, politicus: ze zijn pas interessant als ze hem boeien. Op Beatrix „zou ik verliefd kunnen worden”, zegt Mentzel in een filmpje op de tentoonstelling. Dat zie je terug in de foto’s die hij van haar maakte: geen fotograaf ving haar meisjesachtigheid zo goed als hij.

Om de gouden kooi heen fladderen

De meest bijzondere foto’s zijn de foto’s waarvoor Mentzel „om de gouden kooi heen fladderde”, zoals Claus diens werkzaamheden samenvatte.

„Eigenlijk is het een heel gewoon gezin”, zegt Mentzel. „De oudste zoon neemt de winkel over, zijn ouders houden een oogje in het zeil.”

In de decennia dat Mentzel de Koninklijke Familie fotografeerde – de jaren zeventig, tachtig en negentig – was er meer mogelijk dan nu. In Pakistan maakte hij met prins Claus een wandeling tijdens een werkbezoek. In China deed hij inkopen op de markt met de beste vriendin van Juliana. Alleen al om veiligheidsredenen is dat nu ondenkbaar.

Mentzel heeft nooit de mediacode ondertekend, een gedragsregel voor de pers uit 2005. Tegen die tijd was hij al zo vertrouwd met de Koninklijke Familie, dat hij zich dat kon permitteren. „Wie zo’n briefje van de RVD ondertekent, kan een tentoonstelling als deze niet maken.”