brieven

Geen moralisme

Naar goed Nederlands gebruik laait na ‘Panama’ de verontwaardiging over hebzucht en winstbejag hoog op. Luyendijk en Jensma luchten hun hart (9/4) in moralistisch getinte betogen jegens boosdoeners, onder wie Luyendijk ook werknemers van banken rekent, die de kwalijke praktijken technische bijstand geven. Hij is de titel van zijn bestseller Het zijn net mensen kennelijk even vergeten. Zo lang het om particulieren gaat, is de verontwaardiging nog enigszins te volgen, hoewel er niemand over valt als Nederlandse tennissers om fiscale redenen in Monaco domicilie kiezen. Die acceptatie wordt waarschijnlijk bevorderd door het besef dat de wereld hun werkterrein is. Maar dat is voor veel bedrijven niet anders. Ontduiken en ontwijken van belasting is zo oud als de belastingheffing zelf. Toen belasting nog als hoofddoel had primaire gemeenschappelijke voorzieningen te bekostigen, viel daar nog wel een moreel aspect aan te verbinden. Maar dat oude doel is nu nog slechts bijzaak en wordt met de huidige opbrengsten al snel bereikt. Belastingheffing met tarieven die vroeger ondenkbaar waren, is op veel groter schaal een instrument geworden van politieke keuzes waar verschillend over kan worden gedacht. Het eenduidige begrip van belasting als dienstbaar aan de gemeenschap is daardoor verbleekt. En daarmee ook de relevantie van moralistische beschouwingen.

Rembrandt

Uylenburghs invloed

Over Plots was er 67,5 mln tekort voor Rembrandts (4/4) het volgende: Rembrandt was in 1634, het jaar waarin de twee schilderijen zijn gemaakt, in dienst van Hendrik Uylenburgh die een kunsthandel annex academie had, waar de rijke burgerij portretten kon bestellen.

De vraag is in hoeverre Rembrandt de betreffende schilderijen zelfstandig en volgens eigen inzichten heeft gemaakt. Het modieuze uiterlijk ervan toont onmiskenbare invloed van de succesvolle Antwerpse portretschilder Anthonie van Dijck. Daaruit kan misschien worden afgeleid dat Uylenburgh de jonge schilder niet geheel de vrije hand liet en mede bepaalde hoe de werken eruit moesten zien. Dat wordt bevestigd door de artistieke veranderingen die Rembrandt na zijn losmaking van Uylenburgh zou doormaken.

De overdreven vraagprijs die de overheid onder druk van een aantal opgewonden fractieleiders klakkeloos voor de werken heeft betaald, heeft dan ook terecht de nodige vragen opgeroepen.

Temeer daar vandaag de dag in de handel voor een Rembrandt lang niet zoveel wordt betaald.

Simon Koene, voormalig docent aan de Koninklijke Academie

Dementie

Praktische zorg helpt

In een ideale wereld met ideale mensen kan het betoog van Anne-Mei The (6/4) een prachtige zienswijze zijn voor mensen die omgaan met dementerenden. Wie er ooit mee te maken heeft gehad, weet dat de realiteit anders is. De pijn en het verdriet dat iemand van wie je hebt gehouden langzaam wegkwijnt; de zorg, de tijd die het vraagt van een geliefde is een proces van jaren en jaren.

Voorlopig is het nog zo dat van echtgenoot en kinderen verwacht wordt de zorg over te nemen. Het is misschien goedbedoeld om de film Intouchables als uitgangspunt te nemen – zoals Anne-Mei The doet – maar die is gebaseerd op een bijzondere situatie van een rijke aristocraat die iemand in huis kan nemen. Wie kan er personeel op na houden dat dit vol zorg en liefde en met humor doet? Juist de mensen die je hebben gekend, hebben die liefde in huis. Praktische zorg – daar zou je echt iets aan hebben. Hulpjes voor al die dingen waar de familie niet meer aan toe kan komen.

Cora Duin, Amsterdam