Een officier van justitie speelt tikkertje met boeven

Tikkertje en verstoppertje spelen met de onderwereld, zo omschrijft een officier van justitie zijn werk in in de vierdelige documentairereeks De Aanklagers. Daarin volgen journalisten Coen Verbraak en Daniëlle van Lieshout twaalf maanden lang negen officieren van justitie.

Beeld: VARA

‘Wat een mooi vak.’ De baas van het Openbaar Ministerie Herman Bolhaar twitterde dit vorige week woensdagavond na de première van De Aanklagers. In die vierdelige documentairereeks – ‘een jaar in het spoor van de misdaad’ – volgden de journalisten Coen Verbraak en Daniëlle van Lieshout twaalf maanden lang negen officieren van justitie tijdens hun werk.

 

Het levert onalledaagse beelden op van het werk van de achthonderd officieren van justitie in Nederland. De eerste aflevering opent met officier van justitie Justin Louman die op de plaats delict in Amsterdam het dodelijke slachtoffer van een liquidatie komt bekijken. „Hij is echt helemaal kapot. Zijn hele been ligt los”, concludeert hij.

De officieren van justitie Anne-Katrien Banning en Nicole Vogelenzang worden gefilmd in hun jacht op jihad-verdachten. Ze staan voor de cel waarin een Nederlandse moslim zojuist is opgesloten die in Syrië terreurtraining zou hebben gevolgd. Hij weigert de magistraten een hand te geven. „U gaat denk ik niks zeggen”, zegt Vogelenzang. Dat klopt. De verdachte wil eerst met de advocaat praten.

De documentairemakers mochten redelijk vrijuit filmen. Alleen achteraf zijn op verzoek van het OM verhoren geschrapt en beelden van kentekens en mensen geblurd. Tussen de acties door worden de magistraten in alle rust en met de gordijnen dicht op zijn Verbraaks ondervraagd. Grote onthullingen of echt nieuwe inzichten levert dat niet op. Als de aanklager niet overtuigd is van de schuld van een verdachte, vraagt hij de rechter om vrijspraak. En aanklagers zijn allemaal begaan met slachtoffers van delicten, maar ze staan er ook voor de dader, en eigenlijk namens de hele samenleving.

De officier van justitie is ook 24/7 beschikbaar. De telefoon ligt altijd gebruiksklaar op het nachtkastje. Nicole Vogelenzang geeft op het hockeyveld haar telefoon zelfs aan een reservespeler die op de bank zit, zodat die kan opletten terwijl zij achter de bal aanholt. Alles moet wijken voor het geboefte. „De buitenwereld houdt er geen rekening mee of ik aan mijn avondeten zit als er iemand geliquideerd wordt”, zegt de Limburgse aanklager Dävid van Kuppeveld.

Uitdagende regio

De aanklager, die vooral drugszaken doet, beschrijft het meest zuidelijke arrondissement als „een uitdagende regio”. Hij is naar eigen zeggen vooral bezig met „dweilen met de kraan open”. Je ziet Van Kuppeveld met een armada van agenten en brandweermannen een amfetaminelab oprollen en een hennepplantage ontmantelen. Resultaat: negenhonderd in beslag genomen planten en een Poolse verdachte die zijn sim-kaart heeft ingeslikt.

Collega Justin Louman omschrijft zijn werk als ‘tikkertje en verstoppertje’ spelen met de onderwereld. De aanklager, belast met liquidatieonderzoeken, maakt de meest laconieke indruk. Dat de onderwereld een prijs van 50.000 euro op zijn hoofd zou hebben gezet, verzweeg hij voor zijn echtgenote.

In het leukste fragment uit de eerste aflevering zie je Louman, die via een videoverbinding het gesprek volgt dat twee agenten afnemen in een liquidatieonderzoek. De man dreigt uit onvrede over het gesprek naar huis te gaan. „Dan ga je toch naar huis”, moppert Louman tegen het scherm. „Schop die gozer eruit”, roept de politieman die de apparatuur bedient.

„Deze man komt niets brengen maar alleen maar wat halen en verontwaardigd doen dat we niet genoeg doen”, zegt Louman. Maar ook hij verzucht op het eind een prachtig vak te hebben. „Wie kan zeggen dat hij de bijzondere dingen meemaakt die ik meemaak?”