Solidaridad noemt de ophef rond Panama flauwekul

Solidaridad is boos over de suggestie dat het goede doel niet transparant zou zijn.

Een vrouwelijke werknemer op een theeplantage in India.Solidaridad wil het leven van boeren en arbeiders verbeteren. Foto Jayanta Dey/Reuters

Volgens Nico Roozen, directeur van Solidaridad, is er bij zijn organisatie „absoluut geen sprake van belastingontwijking”. Hij noemt de berichtgeving daarover „flauwekul” en is boos omdat die desastreus zou kunnen zijn voor de fondsenwerving.

Solidaridad, een charitatieve organisatie die zich wereldwijd inzet voor de bevordering van duurzame handel, zou volgens verhalen zaterdag in het Financieele Dagblad en Trouw belasting ontwijken via een constructie met een brievenbusfirma in Panama. De kranten baseren dat op de Panama Papers, de naam die gegeven is aan de gelekte interne administratie van de Panamese juridische dienstverlener Mossack Fonseca

Op basis van die documenten hebben het FD en Trouw, en andere internationale media, de afgelopen week onthullingen gedaan over de financiële constructies die de rijken en machtigen van deze wereld gebruiken om hun vermogens te parkeren in belastingparadijzen. Solidaridad had het bureau ook ingeschakeld voor het opzetten van de stichting. Het heeft alle banden ermee verbroken, toen de eerste onthullingen vorige maandag werden gedaan.

Vluchtroute

Waarom Solidaridad in Panama zit? Niet vanwege de zeer geringe transparantie die een stichting daar hoeft te geven over zijn belanghebbenden en financiën, stelt Roozen. Volgens FD en Trouw heeft Solidaridad in Panama gekozen voor een type stichting dat over het algemeen gebruikt wordt als vluchtroute door rijke particulieren. Zo zou het ontbreken van een verplichting om jaarrekeningen op te stellen een van de redenen kunnen zijn.

Roozen is boos dat de artikelen de suggestie wekken dat de transparantie in het geding is. De Panamese stichting publiceert namelijk wel openbare jaarrekeningen, gecontroleerd door een onafhankelijke accountant, Baker Tilly, zegt hij. FD en Trouw melden dat niet. Uit de laatste jaarrekening over 2014 blijkt dat er zo’n 20,5 miljoen euro binnenkwam. Daarvan ging 19,5 miljoen er weer uit aan hulp. Op de bankrekening stond 5 miljoen aan cash.

Roozen stelt dat de keuze voor Panama is gemaakt om op een efficiënte wijze geld over te maken naar de lokale kantoren. Solidaridad is de afgelopen jaren omgevormd naar een „internationale netwerkorganisatie”. Daarvoor zijn vijf financiële ‘hubs’ opgericht, zodat er per continent een entiteit is met juridische en financiële zeggenschap. Volgens Roozen draagt dat bij aan het overzicht op de geldstromen. Hij erkent dat Solidaridad de enige hulporganisatie in Nederland is die dit zo doet, maar dat zou komen omdat ze vooroploopt.

De keuze voor Panama als hub is onder andere omdat het land geen kapitaalrestricties kent. Al het geld dat binnenkomt, kan er weer uit. Dat is in bijvoorbeeld Brazilië niet zo, zegt hij. Het land heeft ook een relatief stabiele munt, waardoor de stichting weinig last heeft van verliezen door wisselkoersschommelingen. Het donorgeld kan zo maximaal gebruikt worden.

Belangrijke donoren van Solidaridad reageren nuchter op de onthulling van zaterdag. „Wij hebben op dit moment geen enkele aanleiding om te denken dat er iets niet in orde is”, stelt de Postcode Loterij, een belangrijke donateur. Een woordvoerder zegt dat de Postcode Loterij in gesprek gaat met Solidaridad om uit te zoeken of er echt geen sprake is van belastingontwijking. Maar voorlopig is ze daar niet van overtuigd.

Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) liet in een reactie weten dat zij „zeer hecht aan transparantie”. Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken is een belangrijke donateur. Daarom was het „goed” dat het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF), de toezichthouder op goededoelenorganisaties, in contact was getreden met Solidaridad over de zaak. „Het ministerie zal dit ook doen.”

Maar inhoudelijk sprak zij zich niet uit over eventuele belastingontwijking. Dat is omdat het ministerie nog geen onderzoek heeft kunnen doen. Volgens ingewijden ziet ook de minister vooralsnog geen reden te denken dat hier sprake van is.

Moreel verwerpelijk

Belastingontwijking is niet illegaal. Niettemin vinden steeds meer prominente beleidsmakers zoals de Amerikaanse president Obama dat de praktijk moreel verwerpelijk is, en dat de regels moeten worden aangepast om belastingontwijking wél strafbaar te maken.

Fiscalist Paul Sleurink, partner bij advocatenkantoor De Brauw, snapt de verbazing bij Solidaridad over de publicaties: „Welke belasting er nu precies vermeden zou worden met het inschakelen van een stichting op Panama is mij niet duidelijk. Ik kan er ook geen bedenken.” Hij wijst erop dat goededoelenorganisaties in Nederland vrijgesteld zijn van belastingen. Daar valt dus niets te ontwijken.

Geldstromen binnen de hulporganisatie, of die nu via een stichting in Panama naar dochterorganisaties in Midden- en Zuid-Amerika gaan of rechtstreeks vanuit Nederland, worden evenmin belast, zegt hij.

Ook fiscalist Paulus Merks, partner bij DLA Piper, zegt dat er geen sprake is van belastingontwijking. „Over zulke interne betalingen hoef je geen belasting te betalen.” Argentinië heft wel een belasting op bepaalde financiële transacties, zegt hij, maar die is „relatief klein”. In andere landen is zo’n heffing er niet.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken lijkt overtuigd te zijn dat Solidaridad geen belasting ontwijkt met deze constructie. In een mailwisseling tussen het FD en Trouw en het ministerie van 24 maart, in handen van deze krant, schrijft het: „Navraag bij Solidaridad wijst uit dat er in Panama geen reserves worden opgebouwd, en er geen aanwijzingen zijn voor belastingontwijking. De Panamese stichting fungeert als een intermediaire structuur die Solidaridad in staat stelt op efficiënte wijze [...] gelden naar de uiteindelijke doellanden in Latijns Amerika over te maken.”

Op de vraag of het vaker gebeurt dat Nederlandse hulporganisaties „om fiscale redenen buitenlandse entiteiten opzetten en dat ontwikkelingsgeld daar naartoe wordt gestuurd”, antwoordt het ministerie: „Er is hier, zoals reeds aangegeven, geen sprake van fiscale redenen.” Het FD en Trouw namen die reactie niet op.

Toezichthouder CBF wil verder in gesprek met Solidaridad. Het CBF zegt op zijn website „de gekozen constructie dusdanig ingewikkeld te vinden dat wij hechten aan een voor een breed publiek begrijpelijke toelichting rond het hoe en waarom [...]” Wel wil het een „breed gesprek” met andere hulporganisaties om te kijken hoe gebruikelijk dergelijke constructies zijn.

Trouw, dat de lead had bij deze artikelen, was gisteren niet in staat te reageren.