Column

Radicalisering uitweg uit hopeloos Gaza

Ik was afgelopen vrijdag weer in Brussel, dit keer voor een bijeenkomst van de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen, UNRWA, over Gaza. In tegenstelling tot die dinsdag van twee weken geleden, van de aanslagen op het vliegveld en het metrostation Maalbeek, waren er nu weer gewoon vrolijke mensen op straat, en schoolklassen. Ter herinnering stonden er gewapende militairen op stations en andere gevoelige plaatsen.

Ik was er destijds voor een onverwacht toepasselijk symposium over radicalisering. Dat van vrijdag, onder de titel Behoud van Hoop in Gaza, met als ondertitel Hoe UNRWA en EU jonge Palestijnse vluchtelingen helpen een toekomst op te bouwen had daar op het eerste gezicht niets mee te maken. Dus waarom verbind ik de twee? Omdat er wél een verband is.

Behoud van Hoop is namelijk níét iets wat van toepassing is op de Gazastrook, die sinds 2007 onder Israëlische blokkade ligt. Israël bepaalt wat erin gaat en wat niet. De bewoners kunnen er in elk geval niet uit; die zitten met 1,8 miljoen gevangen in omgerekend eenderde van de Flevopolder. Niet iets om hoop uit te putten. Evenmin uit bijvoorbeeld de werkloosheidscijfers. De werkloosheid bedraagt 50 procent. Die van school- en universiteitsverlaters tussen 70 en 75 procent, vertelde de Deen Bo Schack, directeur UNRWA-operaties in de Gazastrook. De helft van de bevolking heeft voedselhulp nodig. Niet omdat er geen voedsel is, maar omdat ze het niet kunnen betalen.

De bevolking moet bloeden voor haar bestuurders van de fundamentalistische organisatie Hamas, die weigeren de gewapende strijd tegen Israël af te zweren of Israëls bestaansrecht te erkennen. Idee achter de blokkade was destijds de aloude Verelendungstheorie: als de mensen het maar slecht genoeg krijgen, gooien ze hun regime wel overboord. Maar voor zover ze dat zouden willen, hebben ze het te druk met overleven.

Nu kom ik op het verband met radicalisering. De Gazastrook is niet alleen een humanitair probleem – of schandaal, naar mijn mening – maar ook een veiligheidsprobleem. Als de jeugd geen hoop krijgt, dat wil zeggen werk en een toekomst, dan wordt radicalisering een uitweg. Niet radicaal als Hamas, maar als de IS, en dat is echt een andere dimensie. Niet alleen de smokkeltunnels van Hamas vormen een bedreiging voor de veiligheid, zei Schack, ook die werkloosheid, het steeds grotere tekort aan schoon water, het feit dat er maar vier tot zes uur per dag stroom is, ja dat Gaza binnenkort onleefbaar is.

Maar het wordt alleen maar slechter. Gaza is bekend om zijn meubelindustrie. Nu besloot Israël een paar maanden geleden dat hout van meer dan één centimeter dik niet langer naar binnen mag omdat dat ook voor de bouw van tunnels kan worden gebruikt. Resultaat: meubelindustrie ingestort. Banen weg. Wat doen wij hier, behalve noodhulp betalen? Niets.