Protestantse Kerk verwerpt „onfrisse kant” van Luther

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) distantieert zich deze maandag officieel van de anti-Joodse uitspraken van de Duitse kerkhervormer Maarten Luther (1483-1546). Tijdens een bijeenkomst maandagmiddag in Utrecht zou een verklaring worden voorgelezen waarin afstand wordt genomen van de antisemitische uitspraken van Luther.

Luther schreef in 1543 Von den Juden und ihren Lügen (Over de Joden en hun leugens) waarin hij onder meer oproept om Joden hun waardevolle bezittingen af te nemen, naar werkkampen te sturen en synagogen in brand te steken.

„Luther heeft dingen over Joden gezegd,” aldus de verklaring van de PKN, „die zonder meer een zwarte bladzijde in zijn geschiedenis en dus ook in de geschiedenis van de lutherse kerken vormen.”

Volgens de PKN, waarin de Nederlandse Lutherse kerk sinds 2004 is opgenomen, heeft Luther „een onfrisse kant”. En: „Wat hij over Joden heeft gezegd, kan absoluut niet. We komen er niet door te zeggen dat het antisemitisme wortelt in een lange Europese geschiedenis. Luther heeft hierin een akelige rol gespeeld. Wij wijzen zijn verschrikkelijke uitlatingen over Joden dan ook met klem af.”

Tijdens een studiedag, mede georganiseerd door Kerk en Israël van de PKN, worden kerkelijke standpunten over Luther en de Joden tegen het licht gehouden. In juni vorig jaar vroegen het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), de orthodoxe rabbijn Raphael Evers en de liberale rabbijn Menno ten Brink de PKN om afstand te nemen van Luthers uitspraken. In 2017 is de herdenking van vijfhonderd jaar Reformatie. Het zou volgens hen een mooie gelegenheid zijn om vóór die tijd Luthers uitspraken af te wijzen.

Vorig jaar schreven protestanten en katholieken in een gezamenlijk rapport over de Luther-herdenking in 2017: „Bij deze gelegenheid zullen lutheranen ook denken aan de hatelijke en denigrerende uitspraken van Maarten Luther tegen de Joden. Ze schamen zich ervoor en betreuren ze ten diepste.” (NRC)