Aantal klokkenluiders blijft toenemen

Wel ondervinden veel klokkenluiders nog steeds negatieve gevolgen van het melden van misstanden.

Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken; PvdA) neemt het jaarverslag van het Adviespunt Klokkenluiders in ontvangst. Foto Jerry Lampen / ANP

Het aantal klokkenluiders dat zich in Nederland meldt is het afgelopen jaar met 32 procent gestegen. Daarmee is 2015 het derde jaar op rij dat het aantal klokkenluiders toeneemt. Wel ondervinden veel mensen die misstanden op hun werkplek melden nog negatieve gevolgen die melding. Dat heeft het Adviespunt Klokkenluiders maandag laten weten in haar jaarverslag.

Op 1 maart keurde de Eerste Kamer unaniem de nieuwe wet Huis voor Klokkenluiders goed, waarmee gegarandeerd werd dat mensen die misstanden op hun werk melden daar geen nadelige gevolgen van mogen ondervinden. Ook werd afgesproken dat ondernemingen en semipublieke instelling met meer dan vijftig mensen in dienst verplicht een klokkenluidersregeling moeten hebben. Ten slotte werd er een Huis van Klokkenluiders in het leven geroepen, dat melders van misstanden rechtsbescherming moet bieden en meldingen dient te onderzoeken.

Nog steeds negatieve gevolgen

Afgelopen jaar waren er dus nog steeds klokkenluiders die schade ondervonden door het melden van misstanden. Volgens het Adviespunt ging het hierbij om onder meer “negatieve bejegening door collega’s, pesten, bedreiging, isoleren, schorsing, geen promotie maken, overplaatsing of zelfs ontslag”. Het Adviespunt heeft aanwijzingen dat ook in 2016 klokkenluiders nog nadelige gevolgen ondervinden.

Van de klokkenluiders gaf 20 procent aan dat er bij het bedrijf waar zij werken een angstcultuur heerst. Ook zette 23 procent van de klokkenluiders die zich bij het adviespunt meldde een melding van misstanden uiteindelijk ook niet door. Dat kwam omdat mensen verwachtten een strijd te moeten voeren en ellende over zich heen te krijgen, wat zij uiteindelijk toch liever wilden voorkomen door hun mond te houden. Wel melden klokkenluiders zich in een steeds vroeger stadium bij het Adviespunt.

Plasterk: melden misstanden van groot maatschappelijk belang

Het jaarverslag werd maandag overhandigd aan minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken; PvdA). Dat gebeurde bij een presentatie waar ook klokkenluiders zelf hun zegje mochten doen. Plasterk zei:

“Het is van het grootste belang dat maatschappelijke misstanden worden gemeld en niet onder de pet blijven. Het Adviespunt Klokkenluiders heeft zich in de afgelopen drie jaar een positie weten te verwerven in het veld van klokkenluidersvoorzieningen en veel potentiële klokkenluiders weten het Adviespunt te vinden. Het Adviespunt heeft daarmee bewezen van grote toegevoegde waarde te zijn.”