‘Panama’ maakt David Cameron kwetsbaar

Verenigd Koninkrijk Vier dagen draaide David Cameron over zijn financiën. Iedereen weet nu weer: de Britse premier is een rijkeluiszoontje.

Cameron gisteren tijdens een bijeenkomst van de Tories. Foto: Kerrie Davies/AFP/DAILY MAIL

Het was zaterdag nog lang geen ‘IJsland’ voor de deur van 10 Downing Street, de ambtswoning van David Cameron. Demonstranten gehuld in Bermuda-shorts en Panama-hoeden eisten, net zoals in IJsland, het vertrek van de Britse premier vanwege diens rol bij belastingontwijking. Het duurde een half uur, waarna ze vertrokken – deels naar een andere locatie, deels naar huis.

Het opstappen van de premier mag dan ver weg lijken, de demonstratie is signaal van een groter probleem: Cameron ligt al weken onder vuur. En dat is een slecht teken voor diegenen die willen dat de Britten lid blijven van de Europese Unie. Over elf weken stemmen zij over hun lidmaatschap. De ‘gemiddelde’ peiling (gemaakt op basis van verschillende peilingen) wijst nu op 51 procent voor Blijven, 49 procent voor een Brexit, een vertrek uit de EU.

Cameron is hét gezicht van Blijven. Hij heeft het gewicht van zijn ambt achter zich, is de bekendste politicus in dat kamp. Oppositieleider Jeremy Corbyn is geen overtuigd voorstander van de EU. De Liberaal-Democraat Tim Farron wel, maar is te onbekend. De Schotse premier Nicola Sturgeon bereikt voornamelijk kiezers in Schotland.

Hoe kwetsbaarder Cameron, des te kwetsbaar dus de campagne EU-lid te blijven. En referenda gaan altijd over meer dan de vraag op het stemformulier. Ongenoegen met de regering – niet gek na zes jaar bezuinigingen – kan een van de factoren worden. Net als groeiende ontevredenheid met de premier.

Hij heeft meer problemen

En hij heeft een slechte week achter de rug. Maandag bleek dat zijn vader Ian de Panamese juridisch dienstverlener Mossack Fonseca gebruikte bij het opzetten van een investeringsfonds in de Bahama’s. De premier deed niets illegaals. Maar vier dagen gedraai over of hij zelf investeerde in het fonds met uiteindelijk ‘ja’ als antwoord, hebben zijn geloofwaardigheid geen goed gedaan. Cameron wordt toch al gezien als een rijkeluiszoon, die geen idee zou hebben hoe de gewone man leeft. De publicatie zondag van zijn belastingaangiften bevestigen dat beeld. Hij kreeg een gift van 200.000 pond van zijn moeder om successierecht te ontlopen.

Donderdag bleek bovendien dat Cameron in 2013 een brief stuurde naar toenmalig EU-president Herman Van Rompuy om te voorkomen dat Europese transparantieregels voor belasting ook voor offshorefondsen zouden gaan gelden. Terwijl hij onderwijl, ook vrijdag nog in gesprek met studenten, zegt dat het Verenigd Koninkrijk er alles aan doet belastingontwijking tegen te gaan.

De Panama Papers zijn echter niet zijn enige probleem. Onderwijl suddert er een ruzie over een pamflet met EU-feiten dat de regering à 9,3 miljoen pond (11,8 miljoen euro) gaat verspreiden. Propaganda, brieste het Brexit-kamp. En „oneerlijke concurrentie” omdat de kiescommissie een limiet van 7 miljoen pond had ingesteld voor de campagnegroepen, waartoe de regering niet behoort. In een land waar het nog altijd draait om fair play, eerlijk spel, valt dit slecht. Nu het Lagerhuis deze week weer terug is van paasreces zal Cameron zeker worden ondervraagd over het pamflet – door zijn eigen Conservatieve collega’s.

Ze zien hem graag bungelen

Terwijl hij net hersteld is van de vorige tweespalt in de Conservatieve partij. De week voor Pasen stapte zijn minister van Werkgelegenheid op uit onvrede over de bezuinigingen op uitkeringen voor gehandicapten enerzijds en extraatjes voor gepensioneerden anderzijds. Die bezuinigingen werden daarop haastig teruggedraaid, maar ergens moet daardoor nog 2 miljard pond (2,5 miljard euro) aan andere besparingen worden gevonden. Die klap valt dus nog ergens anders de komende maanden.

En dan is er ook nog Port Talbot, de Welshe staalfabriek die door eigenaar Tata verkocht gaat worden, wat vermoedelijk het einde van de Britse staalindustrie zal zijn. Terwijl Labour naar India vloog in een poging de fabriek te redden, duurde het dagen voor de regering in actie kwam. Bovendien bleek zij actief in Brussel te hebben gelobbyd om te voorkomen dat er maatregelen werden genomen om het dumpen van Chinees staal op de Europese markt te bemoeilijken. Juist de concurrentie van dat goedkope staal noemt Tata als een van de redenen waarom het de Britse fabrieken wil verkopen.

Voor het eerst sinds september is de waardering van kiezers voor Cameron lager dan die voor oppositieleider Corbyn. In andere gevallen zou Cameron op steun uit zijn eigen partij hebben kunnen rekenen. Maar die is ernstig verdeeld over het EU-lidmaatschap. Camerons partijgenoten die voor een Brexit zijn, onder wie vier ministers, een staatssecretaris en 110 Lagerhuisleden, zien hem liever bungelen.