Marskarretje kijkt terug en ziet windhoos naderen

Foto NASA

De combinatie van diepe bandensporen en een ‘windhoos’ in de verte doet het ergste vermoeden. Maar zo’n vaart liep het niet. Het tafereel op deze foto is op 1 april jongstleden gemaakt door Opportunity, een voertuig ter grootte van een golfkarretje dat al ruim twaalf jaar op Mars rondkart.

Opportunity was niet op de vlucht voor de kleine wervelwind. Dat zou ook weinig zin hebben, want het Marswagentje heeft een topsnelheid van 160 meter per uur. Bovendien wordt het bestuurd vanaf de aarde, waardoor een commando als ‘geef gas’ zelfs nu Mars dicht bij de Aarde staat pas na een minuut of vijf aankomt.

Opportunity rijdt momenteel langs de rand van de inslagkrater Endeavour, die 22 kilometer groot is. Waarnemingen van ruimtesondes die om Mars cirkelen wijzen erop dat de gesteenten ter plaatse mineralen bevatten die gevormd worden waar water is – een van de aanwijzingen dat de planeet een nat verleden heeft gehad.

Stofhozen ontstaan op Mars op dezelfde manier als op Aarde: door het opstijgen van warme lucht. Wanneer de grond plaatselijk heel warm is ten opzichte van de hogere luchtlagen, vormt zich een bel van opstijgende warme lucht. Om het ‘gat’ dat de opgestegen lucht heeft achtergelaten op te vullen, stroomt er langs het oppervlak van alle kanten lucht toe, die daarbij snel opwarmt. Wanneer de lucht ter plaatse al een zwakke rotatie vertoont, gaat de samenstromende lucht steeds sneller draaien en ontstaat een wervelende zuil van lucht. Is er veel stof, dan krijg je een stofhoos.

Sinds zijn landing op Mars heeft Opportunity diverse keren zo’n stofhoos waargenomen. Ook vormen stofhozen geen bedreiging voor het Marskarretje. Integendeel: gebleken is dat zulke wervelwindjes zijn zonnepanelen schoonblazen. Eddy Echternach