Doofpot ziekenhuis Tergooi mislukt

Een Goois ziekenhuis poogt een mogelijk verwijtbare dood met een geheime deal stil te houden. Schippers gispt het ‘zwijgcontract’.

Haar zoon was 21, sportief, een getalenteerde hockeyer die in Laren op hoog niveau speelde. Hij kreeg pijn op de borst, werd onwel. Zij bracht hem in november 2014 naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis, in Blaricum.

Rogier werd opgenomen en nog dezelfde middag in de ambulance verplaatst naar de andere locatie van het ziekenhuis, in Hilversum. Dertien uur lang bevond hij zich nog levend binnen de muren van het Tergooi Ziekenhuis. Daarna overleed hij.

Alleen in bed, zonder dat ook maar één medisch specialist naar hem gekeken had. Zonder diagnose.

De familie blijft met allerlei vragen achter en dringt aan op nader onderzoek. Maar dat proces verloopt moeizaam. Uiteindelijk blijkt Rogier te zijn overleden aan een ontstoken hartzakje en een daaropvolgende hartstilstand. Waarom lag hij niet aan een monitor? Waarom werd hij niet onderzocht door een medisch specialist? Waarom werd geen cardioloog ingeschakeld?

Het onverwachte overlijden van een jonge volwassene is al zo aangrijpend, maar het Tergooi maakt het nog een stuk ondraaglijker voor de familie. Het ziekenhuis toont zich in de weken erna niet bereidwillig allerlei pijnlijke vragen te beantwoorden, althans dat beweert de familie. Het Tergooi ontkent. Feit is dat het ziekenhuis het overlijden maanden later pas bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg meldt, prompt een dag nadat de moeder dit zelf had gedaan.

De moeder benadert ondertussen ook media. Onderzoeksprogramma Argos besteedt op 19 maart aandacht aan de zaak. Vlak voor de uitzending trekt de moeder van Rogier echter al haar „medewerking” aan het radioprogramma in. Een reden geeft ze niet. De VPRO besluit de uitzending toch door te zetten, maar kiest er wel voor de achternaam van de familie niet te noemen.

Het plotselinge zwijgen van de moeder is verklaarbaar: het ziekenhuis blijkt een schikking te hebben getroffen. Met een trits voorwaarden. De belangrijkste onderdelen van die schikking zijn in bezit van NRC.

Uitgangspunt van de deal is dat er een bedrag naar de erven gaat. Maar over contacten met de media en de mogelijkheid om het ziekenhuis juridisch aansprakelijk te stellen worden allerlei voor de familie beperkende afspraken gemaakt.

De contacten met Argos moeten per direct verbroken worden. Sterker, onderdeel van de deal is dat de moeder een brief stuurt naar de journalisten waarin verboden wordt gebruik te maken van eerder afgegeven interviews en eerder verstrekte medische gegevens. De brief zal ook ondertekend worden door Ruurd Jan Roorda, de bestuursvoorzitter van Tergooi.

Juridisch wordt de zaak eveneens dichtgetimmerd: de nabestaanden moeten ermee akkoord gaan dat er geen zaak aanhangig wordt gemaakt bij de medische tuchtraad. Ook wordt afgesproken dat er geen zaken worden aangespannen bij de burgerrechter. Daarnaast wordt beloofd dat de familie niet mee zal werken aan juridische procedures van anderen. Mocht het Openbaar Ministerie besluiten betrokkenen bij de dood van Rogier niet te vervolgen, dan zal de familie hier niet tegen in verzet komen via een zogeheten artikel 12-procedure. Daarmee kunnen burgers bij het gerechtshof alsnog strafrechtelijke vervolging eisen als het OM in eerste instantie besluit niet tot vervolging over te gaan.

En tenslotte, zo is de deal, zal de familie bij de politie regelen dat de eerder gedane aangifte wordt ingetrokken – iets wat juridisch gezien overigens helemaal niet mogelijk is. Verder spreken ziekenhuis en familie af hierover niet naar buiten te treden in media en zich niet schadelijk over elkaar uit te zullen laten.

SP-Kamerlid Henk van Gerven stipuleert dat het medisch tuchtrecht er juist voor bedoeld is om de zorg mee te verbeteren. De SP stelt Kamervragen. Wat vindt minister Schippers (Zorg,VVD) ervan dat een ziekenhuis met door de gemeenschap opgebracht premiegeld de nabestaanden van een mogelijk medische misser zo tot zwijgen brengt?

Schippers noemt het „niet wenselijk” dat er in zo’n situatie afspraken worden gemaakt om tegen de media te zwijgen. Ze spreekt letterlijk van een „zwijgcontract”. Zij heeft met de inspectie afgesproken dat alleen al het vermoeden van zo’n contract voldoende is voor de inspectie om de patiëntveiligheid in een ziekenhuis te onderzoeken.

Over het dichttimmeren van de juridische mogelijkheden is de minister nog kritischer. Zij noemt dat „zeer onwenselijk”, maar zulke clausulering „is niet verboden” waardoor de inspectie hier niet tegen op kan treden. Daarom zal Schippers de wetgeving hiertoe aanscherpen zodat dit niet meer mogelijk is, zo kondigt zij aan.

Parlementariër Van Gerven spreekt van een explosief mengsel. Hij ziet een aloude neiging binnen de medische stand om elkaar niet af te vallen. En de hedendaagse concurrentie tussen ziekenhuizen moedigt volgens de SP’er het toedekken van fouten verder aan.

Het ziekenhuis zegt in een reactie dat de omstreden voorwaarden in de schikking allemaal van de moeder afkomstig waren. Het heeft naar eigen zeggen „ethisch verantwoord en moreel juist gehandeld”. Het Tergooi benadrukt het overlijden van de 21-jarige patiënt ten zeerste te betreuren en erkent dat de „medische calamiteit” te laat gemeld is. De inspectie stapt naar de tuchtrechter. Die zal uiteindelijk zijn oordeel vellen.