Hoofdredacteur

De week waarin enkele miljoenen Nederlanders balanceerden op grens van parodie en democratie

Foto ANP

Ik vond het een heerlijke week. Want of je nu voor of tegen het associatieverdrag met Oekraine was, het referendum zorgde voor een levendig debat. Over Oekraine natuurlijk, maar ook over Poetin, de EU, de democratie of de zin en onzin van het referendum als instrument.

Om met dat laatste te beginnen, de vraag of de wet moet worden aangepast is meteen losgebrand. ‘De opkomstdrempel ligt onder vuur’, schreef Annemarie Kas. Pas op voor Californische toestanden, waarschuwde Albert Jan Kruiter van het Instituut voor Publieke waarden. Onze columnist Jan Kuitenbrouwer en politicoloog Daniel Schut bakkeleiden over de vraag of de thuisblijvers nu al dan niet gelijk hebben gehad.

En in een commentaar pleitte NRC in elk geval voor een revisie van de wet. ‘Dit eerste referendum balanceerde namelijk op de grens tussen parodie en democratie’.

Wie stemde wat?

Wie waren overigens de nee-stemmers bij het referendum? En wie de ja-stemmers? En wie zijn er niet gaan stemmen? Arlen Poort dook in de cijfers, zag dat lang niet alle stemmers ’hun’ partij volgden, dat hoogopgeleiden meestal ‘ja’ stemden en dat vrouwen heel vaak tegen hebben gestemd.

Wat nu? is de vraag die iedereen zich stelt. De ‘nee’ zet in elk geval de Nederlandse diplomatie voor uitdagingen, schreef Stéphane Alonso. Rutte zal in Brussel eisen moeten stellen, aldus Wilmer Heck.

Overigens zond ik deze week een mail naar de redactie waarin ik onder meer schreef dat het meest opmerkelijke artikel van de hele campagne het interview was dat diezelfde Wilmer Heck had met de organisatoren van het referendum. ‘Oekraine kan ons niets schelen’, zeiden ze daar. Hun bewering zou wel eens een staartje kunnen krijgen, zo blijkt. Advocaat Gerard Spong ziet misleiding van de mensen die hun handtekening plaatsten en overweegt een rechtszaak, maar het is zeer de vraag of de aangifte kansrijk is.

Ik haal het interview hier nog wel even aan omdat de ondervraagden achteraf schrokken van het effect van hun woorden. Met in hun kielzog medestander Thierry Baudet verweten ze ons selectief te zijn in de citaten. We zouden een ‘negatief en zuur’ verhaal hebben opgehangen. Dergelijke verwijten raken het hart van ons metier. Daarom luisterde ombudsman Sjoerd de Jong nog eens naar de hele band van het interview (1 uur en veertig minuten). Hij concludeert: het verslag is feitelijk, correct en fair. Dat moet, in alle verbale geweld, dus ook eens gezegd.

Blogger

Peter Vandermeersch

Peter Vandermeersch is hoofdredacteur van NRC.