Als zijn vader het zegt, tekent Messi blind

Gevangenisstraf en een forse boete dreigden al voor Lionel Messi. Kan hij nog ontsnappen, nu zijn naam ook opduikt in de Panama Papers?

Lionel Messi voor Barcelona in actie tegen Real Madrid. Kleine foto’s boven: Messi in reclamecampagnes. Foto OLAF KRAAK/ANP

Lionel Messi is voor de Spaanse fiscus vrijwel net zo onnavolgbaar als voor zijn tegenstanders op het voetbalveld. De 28-jarige Argentijn bedient zich van talloze fiscale trucs om zoveel mogelijk van zijn kapitaal in eigen handen te houden. Deze week dook zijn naam op in de Panama Papers. Het is eind volgende maand aan de rechter te bepalen in hoeverre wat hij doet allemaal geoorloofd is. Er is een celstraf tegen hem geëist, maar de kans dat Messi daadwerkelijk opgesloten wordt is heel erg klein.

Messi is de bekendste sporter wiens naam voorkomt in de 11,5 miljoen gelekte documenten van het Panamese advieskantoor Mossack Fonseca. Honderdduizenden spookvennootschappen, stichtingen en trusts in 21 offshoreparadijzen wereldwijd kwamen aan het licht. Eén daarvan is Mega Star Enterprises van de familie Messi. De voetballer verklaarde eerder over zeven firma’s in belastingparadijzen te beschikken. Dat zouden er nu acht zijn.

Het Spaanse El Confidencial bracht het nieuws over de Panamese firma samen met een aantal andere internationale media op zondag 3 april aan het licht. Op 13 juni 2013 zouden Lionel Messi en zijn vader Jorge Horacio Messi het bedrijf Mega Star Enterprises via het Uruguayaanse kantoor van Abreu, Abreu & Ferres hebben gekocht om opbrengsten uit portretrechten buiten het zicht van de fiscus weg te kunnen sluizen. Dit zou gedaan zijn enkele uren nadat Messi door de Spaanse belastingdienst beschuldigd was van fraude. Daarbij zou het gaan om een bedrag van 4,1 miljoen euro.

Het lijkt erop dat Messi zijn achtervolgers met steeds weer een nieuw onverwacht stapje op het verkeerde been probeert te zetten. De Zuid-Amerikaan is daarmee deels ongrijpbaar voor de fiscus, die hem alleen kan stoppen als hij bewijsbaar de wetten overtreedt. Daar is volgens Messi met het bedrijf Mega Star Enterprises geen sprake van. Volgens een verklaring van de familie Messi zou het idee van Mega Star Enterprises uit de koker zijn gekomen van vroegere belastingadviseurs van de Barcelona-aanvaller. Het bedrijf zou bovendien „niet actief” zijn. Er zou nooit geld in om zijn gegaan en al helemaal niet om belasting te ontduiken, aldus de verdediging.

Messi zette na de in zijn ogen „valse beschuldigingen” zelf weer de aanval in. De beste voetballer ter wereld laat door het prestigieuze Spaanse advocatenkantoor Cuatrecasas onderzoeken of media die hem in een kwaad daglicht hebben geplaatst, kunnen worden aangeklaagd. FC Barcelona sprak direct steun uit voor Messi.

Het fenomeen uit Rosario is geen man van woorden. Zoals Messi na een wedstrijd zelden of nooit uitweidt over zijn spel, zwijgt hij nu ook over zijn financiële zaken. Dezelfde tactiek hanteren zijn advocaten van Cuatrecasas. Daniel Giralt laat namens het kantoor weten dat „geen commentaar” zal worden gegeven over de Panama Papers.

Verdachtenbankje

Het was niet voor het eerst dat Messi in het nieuws kwam met zijn financiën. Sterker nog; er staat al ‘een zaak Messi’ op de rol van de rechtbank in Barcelona. De spelmaker van Barça zal tussen 31 mei en 3 juni met zijn vader in het verdachtenbankje zitten. Dat is slechts een paar dagen na de finale van de Champions League (28 mei in Milaan) en een paar dagen voordat Argentinië moet aantreden tegen Chili (6 juni in Santa Clara) voor de Copa América. Messi wordt verdacht van 2007 tot 2009 geld uit sponsordeals met onder meer Adidas, Pepsi, Banc Sabadell, Telefónica, Air Europa en Danone te hebben weggesluisd via een netwerk van offshorebedrijven in Uruguay, Groot-Brittannië, Zwitserland en Belize. De fiscus zou 4,1 miljoen euro zijn misgelopen.

Messi heeft eerder zijn fout toegegeven en maakte vijf miljoen euro over aan de fiscus in de hoop vervolging te ontlopen. Advocaten van de belastingdienst protesteerden tegen deze ‘afkoopregeling’ en slaagden er toch in de zaak voor de rechter te krijgen. Messi hoorde al een gevangenisstraf van 22 maanden en vijftien dagen en een geldboete van 4,1 miljoen euro tegen zich eisen.

De kans dat Messi de cel in zal gaan is nihil. Zijn ploeg- en landgenoot Javier Mascherano kreeg begin dit jaar een boete van 800.000 euro en twaalf maanden cel opgelegd voor vergelijkbare zaken. De gevangenisstraf zal de verdediger niet uit hoeven zitten omdat die korter is dan twee jaar en hij nog geen strafblad had. Voor Messi zal waarschijnlijk hetzelfde gelden. Hij zal de tactiek van de onwetende voetballer toepassen. „Als mijn vader het zegt, teken ik met gesloten ogen”, zo verklaarde hij eerder al bij een verhoor.

Messi is vaker in verband gebracht met duistere praktijken. Vorig jaar kwam de Spaanse krant El Mundo met een nieuw schandaal. Vriendschappelijke benefietwedstrijden, georganiseerd onder de naam ‘Messi & Friends’, zouden zijn gebruikt voor het witwassen van drugsgeld van het Mexicaanse kartel Los Valencia. Een kroongetuige zou dit tegen het Amerikaanse OM hebben verklaard in ruil voor strafvermindering. Het ging om wedstrijden in 2012 en 2013 in Mexico, de VS, Peru en Colombia.

Witwassysteem

De organisatie was daarbij in handen van de Fundación Leo Messi, geleid door zijn vader. Het witwassysteem zat geraffineerd in elkaar. Onder de noemer ‘rij nummer 0’ werden niet bestaande zitplaatsen verkocht, waarbij de kopers grote bedragen zouden storten aan goede doelen. Volgens El Mundo zouden er geen duidelijke aanwijzingen zijn dat Messi en diens vader wisten dat ze werden gebruikt voor witwaspraktijken. Een rechter in Barcelona heeft dat inmiddels bevestigd.

Messi zou Messi niet zijn als hij ook niet buiten het veld een record zou vestigen. Over de jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 betaalde de Argentijn in 2014 een recordbedrag van 53 miljoen euro aan de belastingdienst. Daarbij liet Messi alle andere profvoetballers in Spanje achter zich. Twee jaar geleden tekende hij een vierjarig contract en werd Messi met 20 miljoen euro per jaar de best verdienende voetballer van La Liga.

Toch moet hij de Portugees Ronaldo in 2015 qua totaalinkomsten voor zich dulden. Messi verdiende met 64,9 miljoen euro ruim vijf miljoen minder dan zijn grote rivaal. Wie de meeste belasting over vorig jaar moet betalen, is nog niet bekend. De megasterren geven zo min mogelijk van hun fiscale trucjes prijs.