brieven

Geen moratorium op uitbreiding EU

Paul Scheffer riep op tot een moratorium van 15 tot 20 jaar op EU-uitbreiding (O&D 2/4), want „zonder een heldere uitspraak over de buitengrens van Europa blijft de onzekerheid voortduren.” Het tegendeel is waar.

Ten eerste bestaat er al een moratorium op EU-uitbreiding: tot 2020 zullen er geen nieuwe lidstaten tot de EU toetreden. Het breed gedragen idee dat de EU teveel uitdijt, moest immers worden weerlegd. Maar het moratorium heeft wel afbreuk gedaan aan de geloofwaardigheid van de in 2003 gemaakte belofte van EU-lidstaten aan de Balkanlanden en Turkije, dat ze bij de EU mogen, mits ze de nodige hervormingen doorvoeren. Ten tweede lijkt Scheffer voorbij te gaan aan de aantrekkingskracht van het EU-lidmaatschap in Zuidoost-Europa. Oekraïne, zo schrijft hij, kan voorlopig geen aanspraak maken op het EU-lidmaatschap vanwege onder meer de zwakke rechtsstaat en corruptie in het land. Tevens zou de EU te weinig een ‘beschavingsideaal’ zijn.

Maar in Zuidoost-Europa is het tegendeel waar. In landen als Bosnië en Kosovo belooft iedere politieke partij hervormingen na te streven die de bevolking tot heuse EU-burgers zullen maken. Toegegeven, de realiteit is anders; de hervormingen verlopen moeizaam, om soortgelijke redenen als in Oekraïne. Desalniettemin kunnen kiezers de politici verantwoordelijk houden als dezen het Europese ideaalbeeld niet benaderen, bijvoorbeeld op het gebied van de opbouw van de rechtsstaat. De Maidanrevolutie, die uitbrak toen de Oekraïnse president Janoekovitsch zich uit het associatieverdrag terugtrok, is een goed voorbeeld. Juist omdat de EU geen expliciete buitengrens heeft, kunnen de Zuidoost-Europeanen een fata morgana nastreven. Een moratorium op Europese uitbreiding zou onbedoeld klinken als een doodvonnis.

Daarbij, kiezers in deze landen lijken steeds minder bereid te wachten op veranderingen via de stembus. Ze verlaten het land of protesteren gewelddadig, zoals in Bosnië, Macedonië en Kosovo. Een moratorium dat nog langer aanhoudt, zal de situatie aan de buitengrenzen juist labieler maken - niet stabieler.

Oekraïnereferendum 1

Uitslag heeft positieve kant

Ik ben niet ontevreden met de uitslag. Eerder (NRC, 22/3) sprak ik mijn hoop uit dat de heibel over het associatieverdrag met Oekraïne wordt aangegrepen om af te spreken dat bindende correctieve referenda in ons land niet meer aan de orde zullen zijn. Ik denk dat die hoop bezig is vervuld te worden. Het lijkt me voor de hand te liggen dat bindende referenda na deze pijnlijke proef met een raadgevend referendum niet meer een tweederde meerderheid in beide Kamers zullen halen.

Peter van Walsum Den Haag

Debat over Zweden

Land van de angstcultuur

Over Waarom Zweedse vrouwen wel fulltime werken – en niet opgejaagd zijn (O&D, 19/3) en de reactie daarop van Robert Mulder (O&D, 2/4):

Ooit stond Zweden bekend als een progressief land. Nu is het veranderd in een samenleving waarin de sociale controle Orwelliaanse vormen heeft aangenomen. De uitdrukking DDR light heb ik zelf (helaas) niet uitgevonden. Buren worden aangespoord om elkaar in de gaten te houden. Om het Zweedse model tegen prostitutie te handhaven is een mobiele eenheid in het leven geroepen die de vermeende sekskoper op heterdaad hoopt te betrappen. In plaats van han (hij) of hon (zij) is het genusneutrale persoonlijk voornaamwoord ‘hen’ nu ingeburgerd. Het benauwendste is niet de overheidscontrole maar de bereidwilligheid van de burgers om mee te werken. Het vingertje is nooit ver weg. Een afwijkende mening wordt niet op prijs gesteld – vrijheid van meningsuiting in vrije val… Mijn Nederlandse vrouw voelde zich een bloem die geen water kreeg en ik voelde mij als een vlieg onder een kaasstolp. Veertig jaar was ik weg uit mijn land en de mentaliteit is totaal veranderd. Zweden probeert zijn morele superioriteitsgevoel in Europa uit te dragen en heeft het vooral op Nederland gemunt als Sodom en Gomorra. Wat is er aan de hand met mijn geboorteland als ik een volwassen man (een lattepappa) achter een kinderwagen tegenkom en hij van verre roept „Ik ben bang voor de hond”? Zweden is de onbetwiste Europese kampioen van de angstcultuur. We moeten ons met hand en tand verzetten tegen de export van deze maladie imaginaire.

Niklas Anderberg Dordrecht

Prijsvraag

De grenzen van verdraagzaamheid

De Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen schrijft samen met NRC Handelsblad voor de zesde keer een essaywedstrijd uit. Dit jaar is het onderwerp: De grenzen van verdraagzaamheid. De Engelse psychiater/schrijver Theodore Dalrymple zei: „No tolerance without disapproval”. Tolerantie is iets heel anders dan onverschilligheid, en bepaald geen passieve deugd. Als afkeuring ook een wezenlijke component is van verdraagzaamheid, hoe ontstaat dan het juiste evenwicht tussen ‘afkeuren’ en ‘toelaten’?

De vraagstelling werd opgesteld door de schrijver Nelleke Noordervliet. De jury bestaat uit prof. dr. Peter van Lieshout, lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en hoogleraar theorie van de zorg aan de Universiteit Utrecht; prof. dr. Ineke Sluiter, hoogleraar Griekse taal- en letterkunde aan de Universiteit Leiden; en drs. Christiaan Weijts, schrijver en columnist.

U kunt uw essay van maximaal 2.000 woorden tot 15 juni sturen aan secretaris@khmw.nl of KHMW, Spaarne 17, 2011 CD Haarlem.

Het winnende essay wordt, evt. verkort of in een journalistiek stuk, gepubliceerd in NRC Handelsblad.