Paus vraagt minder rigide houding van kerk

Nieuw document De katholieke kerk moet meer openstaan voor mensen die niet volgens de officiële leer leven. ‘Gooi niet met stenen’

De paus zegent op het Sint-Pietersplein een 5-jarig Amerikaans meisje dat lijdt aan het Usher syndrome, dat leidt tot blindheid en gehoorverlies. Alessandro Bianchi / Reuters

De katholieke kerk moet niet langer gelovigen veroordelen die zich niet strikt aan zijn regels houden, vindt paus Franciscus. Want niet de kerkelijke dogma’s, maar het individuele geweten van gelovigen: moet de leidraad zijn voor de houding van de katholieke kerk.

Dat is de essentie van het 256 pagina’s tellende document ‘Amoris Laetitia’ (De vreugde van de liefde) dat paus Franciscus vrijdag heeft gepubliceerd. Symbolisch is dat de paus schrijft dat de kerk niet „met stenen moet gooien” naar wie niet precies volgens de kerkelijke regels leeft.

Deze ‘exhortatie’, zoals het document officieel heet, is de weerslag van twee veelbewogen synodes van bisschoppen, vorig jaar en in 2014, en een vragenlijst aan gelovigen, waarin de vraag centraal stond hoe de katholieke kerk om moet gaan met het moderne gezinsleven. Daaronder vallen zaken als alleenstaande ouders, gescheiden mensen, homoseksualiteit. Op die synodes bestond grote verdeeldheid tussen kerkleiders die willen vasthouden aan de officiële leer, om verwarring en onduidelijk te voorkomen, en voorstanders van een minder rigide opstelling, die stellen dat de kerk veranderingen in de samenleving niet kan negeren.

Radicaal andere opstelling

Hoewel de paus niets verandert aan de officiële regels, vraagt hij een radicaal andere opstelling van priesters en kerkbestuurders. „We zijn beroepen om het geweten van mensen te vormen, niet om dat te vervangen”, schrijft hij. Doel moet zijn gelovigen welkom te heten, niet uit te sluiten.

Zo schrijft hij dat het het beste voor een kind is als het opgroeit met een vader en een moeder. Maar een hoofdstuk verder roept hij op voor meer steun vanuit de kerk voor éénoudergezinnen.

„Door te denken dat alles zwart-wit is” kunnen we mensen buitensluiten die nader tot God kunnen komen, schrijft hij En: een kleine stap van mensen die in moeilijke omstandigheden verkeren „kan God meer vreugde geven dan een leven dat op zich in orde lijkt te zijn maar zonder grote problemen de dag doorkomt.”

Op de vraag of gescheiden katholieken de communie mogen ontvangen, waarover op de synode fel is gediscussieerd, geeft Franciscus geen eenduidig antwoord. Hij steunt wel het voorstel om via individuele gesprekken hier ruimte voor te maken.

Vreugde voor de kerk

Veel expliciete verboden uit documenten van eerdere pausen, ontbreken hier. Franciscus verwerpt abortus, maar heeft het niet over voorbehoedsmiddelen – sinds de encycliek Humanae Vitae officieel verboden door de katholieke kerk. „Grote gezinnen zijn een vreugde voor de kerk’’, schrijft Franciscus. Maar dat betekent niet dat ouders niet goed moeten nadenken over wat er komt kijken bij de opvoeding van een kind.

Over homoseksualiteit bevat het document geen nieuwe standpunten.