Oekraïne en EU, trek lessen uit deze stresstest

Ik stemde ja, en Nederland moet met deze uitslag de EU een spiegel voorhouden. Dit akkoord was beter dan geen akkoord, maar het was uiteraard niet perfect. De tijd van alomvattende verdragen is voorbij en Europese onderhandelaars moeten waken voor losse eindjes in complexe compromissen.

Het is in het EU-belang dat de overige 27 lidstaten dit referendum ook serieus nemen. Het ‘nee’ mag niet gezien worden als typisch Nederlands. Referenda gaan vaker voorkomen en niet alleen bij ons. Wel is het daarmee tijd om voor EU-onderwerpen EU-brede referenda te creëren. De doos van Pandora is geopend en we kunnen referenda niet meer wegwensen. Echter, nationale referenda op EU-onderwerpen horen niet bij een democratie van 28 lidstaten – tenzij het een exit betreft.

Oekraïne kan uit ons ‘nee’ maar één conclusie trekken: harder werken aan hervormingen. Zij zullen de afwijzing als een psychologische klap zien, maar – zoals altijd met tegenslagen – zij moeten hierdoor vastberadener worden. Als ze westerse waarden omarmen en bedrijven laten innoveren om hoogwaardige standaarden over te nemen, dan groeien de betrekkingen met de EU verder.

Boosheid heeft geen zin. De EU en Oekraïne moeten deze stresstest accepteren en er lessen uit trekken. Belangrijk is daarin de rol van de presidenten van de Europese Commissie en van de Europese Raad, Juncker en Tusk. Zij moeten een constructieve houding aannemen in hun analyses en in hun voorstellen over hoe nu verder met dit verdrag. Begrip mag geen schaars goed worden in de EU.