Oekraïense jongeren slaken verliefde kreten bij D66 op tv

Vanuit een busje probeerden ze kiezers te verleiden tot een ‘ja’. Nu wachten ze gespannen op de bank.

Vlak voor het sluiten van de stembussen zitten Oekraïense jongeren woensdagavond aan de maaltijd. Met een campagnebusje trokken ze door het land om kiezers te overtuigen voor het associatieverdrag te stemmen. Foto Roos Pierson

Nerveus zijn de vijf Oekraïeners in de Nieuwerkerkse keuken van Peter Lems wel een beetje. Over de uitkomst. En of de Nederlanders wel hebben begrepen dat dit referendum er niet voor de lol is, „omdat het maar raadgevend is”, vraagt Daria Zhuk zich af. Maar nervositeit, daar zijn de Oekraïeners wel aan gewend. „Eerst was er de spanning of we subsidie zouden krijgen voor onze campagne. Toen was er spanning of we onze visums wel zouden krijgen. En nu is er spanning over de uitkomst.”

Dit is het groepje Oekraïeners dat de afgelopen weken heeft meegedaan aan de campagne ‘Voor! En verder?’ In een busje reden ze het land door, van Leeuwarden tot Den Haag, van Nijverdal tot Delft, steeds slapend in Nieuwerkerk aan den IJssel, in het huis van organisator Lems.

De gepensioneerde ex-ondernemer kwam pas een jaar geleden voor het eerst in Kiev. Hij werd er gegrepen door de jeugdige, frisse sfeer in de stad. „Je voelde dat er echt iets aan de gang was.”

Dát wilde hij in de campagne laten zien. Persoonlijke, positieve verhalen van jonge Oekraïeners, in plaats van de politieke, vaak negatieve pro/contradiscussie. Lems deed een succesvolle subsidieaanvraag bij de referendumcommissie en met 5.000 euro kon het gezelschap op pad. „Je zag dat mensen vaak toch gelijk een anti-Poetin-verhaal verwachtten. We zetten ze een beetje op het verkeerde been.”

Deze woensdagavond nadert de ontknoping. Terwijl in de keuken wordt nagetafeld, richt Lems de tv-hoek in en steekt kaarsjes aan. Rond kwart voor negen neemt de groep plaats op de bank, klaar voor de exitpolls. Wanneer de NOS nog even overschakelt naar het Onafhankelijkheidsplein in Kiev, manen ze elkaar tot stilte. Nederlandse deelnemer Tobias Wals vertaalt op fluistertoon het commentaar naar het Russisch en Oekraïens, iedereen telt ademloos af.

Stipt om negen uur is daar de opkomstprognose van peilingbureau Ipsos. Bij het verschijnen van 29 procent opkomst gaat een zucht van opluchting door de kamer. Grote ogen staren naar het scherm, handen voor de mond. Maar luttele secondes later: de 64 procent voorsprong voor het tegenkamp. Teleurgesteld gekreun. Iedereen zakt weer terug in de bank.

Toch blijft de sfeer erin. Als de NOS overschakelt naar de bijeenkomst van D66, klinken bijna verliefde kreten. „Onze goeden!”, roept Anastasia Konobrodska.

„Oh my God”, verzucht Anastasia wanneer Nieuwsuur begint. Om vier over tien verschijnt de definitieve exitpoll. Iedereen ademt in. 32 procent – teleurgestelde kreten. Bij beelden van een blije Thierry Baudet wendt Anastasia haar hoofd af, valt op de schouders van Daria. Bij de gemeentes Boxmeer en Sittard-Geleen let nog nauwelijks iemand op. Iedereen staat op. Tijd om te slapen.

„Nederlanders zijn door onze campagne toch weer bekender geworden met Oekraïne”, zegt Peter Lems. „Je moet het altijd van de positieve kant bekijken.”