Miljardendeal strandt op einde belastingvoordeel

Pfizer blaast de overname van Allergan af. Nu het belastingvoordeel weg is, is het niet meer de moeite.

Een beurshandelaar in New York. Foto Richard Drew/AP

Zelden had een overheidsmaatregel zo snel effect. President Obama verdedigde dinsdag in het Amerikaanse Congres zijn plannen om het voor Amerikaanse multinationals veel minder aantrekkelijk te maken een buitenlandse overname te doen in een land met een vriendelijker belastingregime en vervolgens het hoofdkantoor te verplaatsen.

De Amerikaanse farmaciegigant Pfizer had vervolgens maar één dag nodig om te besluiten dat de voorgenomen overname van zijn Ierse concurrent Allergan – een deal ter waarde van 160 miljard dollar (140 miljard euro), een van de grootste overnames van dit jaar – geen zin meer had. Op hun website noemde Pfizer de aangekondigde strengere regels als reden om de deal af te blazen.

Want het hoofdkantoor (althans, het postadres) van de VS naar Ierland verplaatsen – dat was precies het doel. Allergan zelf is op dezelfde manier in Ierland beland, door eerder een ander Iers bedrijf over te nemen: geneesmiddelenproducent Actavis. Actavis was op zijn beurt in 2013 in Ierland terechtgekomen door de overname van Warner-Chilcott, een Amerikaanse farmaceut die in 2010 in Ierland het hoofdkantoor had neergezet.

Pfizer (bekend van Viagra) en Allergan (bekend van botox) zouden samen het grootste farmaciebedrijf ter wereld worden, met op papier een hoofdkantoor in het fiscaal gunstige Ierland. In de praktijk zou de onderneming echter vanuit de VS blijven opereren.

Honderden Amerikaanse bedrijven pasten eerder al dezelfde truc toe, tot groot ongenoegen van de Amerikaanse overheid, die miljarden aan winstbelasting misloopt door dit soort tax inversions.

In de VS betalen bedrijven het hoogste percentage vennootschapsbelasting van de geïndustrialiseerde wereld: 35 procent. Door het hoofdkantoor te verplaatsen naar populaire vluchtlanden als Ierland (12,5 procent), Canada (15 procent), het Verenigd Koninkrijk (20 procent) en Nederland (25 procent) vallen die kosten veel lager uit.

Pfizer had door de belastingvluchtconstructie met Allergan honderden miljoenen dollar per jaar aan belastingen kunnen besparen, zo becijferde de persbureau AP.

Burger King en Chiquita

Bedrijven die eerder van deze constructie gebruikmaakten zijn onder meer fastfoodketen Burger King, die koffie- en donutketen Tim Hortons overnam en naar Canada vertrok, en bananenproducent Chiquita, die na de aankoop van fruitconcern Fyffes (fiscaal) naar Dublin verhuisde.

Bij de verdediging van de aangescherpte belastingregels refereerde president Obama dinsdag expliciet aan de gelekte ‘Panama Papers’ die al dagenlang wereldwijd het nieuws domineren. Het internationale onderzoek laat zien dat belastingontduiking „een groot, wereldwijd probleem” is, aldus Obama.

De gelekte gegevens van trustkantoor Mossack Fonseca toonden aan hoe politici en hooggeplaatsten via Panama miljarden weg hebben gesluisd naar belastingparadijzen. „Vaak is dat legaal”, zei Obama, „maar dat is precies het probleem. Het punt is niet dat ze de wet overtreden, maar dat de wetten zo slecht ontworpen zijn.”