Heeft IJsland nou nieuwe premier of niet?

Regeringscrisis Grote verwarring bij protesten na Panama Papers, maar premier lijkt nu toch echt op te stappen

Foto Reuters

Ritmisch bonzen op keurig neergezette omheining. Slaan op pannetjes, blazen op vuvuzela’s. Heel af en toe vliegt er een eitje tegen het parlementsgebouw, dat niet veel groter is dan een gemiddeld Nederlands gemeentehuis. Politieagenten kijken rustig toe.

Zo ziet protesteren eruit in Reykjavik. Duizenden mensen stonden ook woensdagavond weer op het plein voor het parlementsgebouw om nieuwe verkiezingen te eisen omdat ze willen dat de premier, Sigmundur Gunnlaugsson, vertrekt. Al de hele week is het onrustig in IJsland.

De premier en zijn vrouw maken gebruik van een financiële constructie op de Maagdeneilanden, bleek uit de Panama Papers. „Hij heeft tegen ons gelogen, en hij moet weg,” zegt Ran Jonsdottir, een energietechnicus die bij de demonstratie is. „Er zitten corrupte mensen in de regering”, zegt ze. IJsland is het enige land waar de volkswoede zo groot is na de onthullingen in Papers. Het land kampt nog altijd met de nasleep van de bankencrisis van 2008.

Op het plein heerst woensdagavond verwarring over wie op dat moment nou de premier van IJsland is. Dinsdag circuleerden berichten dat Gunnlaugsson zou zijn afgetreden. Hij sprak dat zelf tegen: hij is alleen maar tijdelijk even teruggetreden, zei hij: „Voor onbepaalde tijd.”

„Nee, ik weet het ook niet”, zegt Petur Gudjonsson, een arts die mee demonstreert. „Maar ook dit laat zien hoe raar de premier communiceert.” Hij ontkende bovendien in een veelgekritiseerd tv-interview dat hij en zijn vrouw iets fout hebben gedaan. „Hij neemt ons gewoon niet serieus.”

De demonstranten en oppositie nemen met de ontkenningen en het tijdelijke terugtreden geen genoegen. Zij eisten woensdag een definitief aftreden en nieuwe verkiezingen. De Piratenpartij, die in de opiniepeilingen nu de grootste partij is, gaf de regering tot uiterlijk vrijdag voor een bevredigende oplossing. „De regering moet luisteren naar de bevolking van dit land en erkennen dat ze het vertrouwen kwijt zijn”, zei partijleider Birgita Jonsdottir.

Na urenlang crisisberaad kwamen de coalitiepartijen naar buiten met de mededeling dat Gunnlaugsson toch definitief terugtreedt als premier, en dat er in het najaar nieuwe verkiezingen worden gehouden. De huidige minister van Visserij Sigurdur Ingi wordt de nieuwe premier. Gunnlaugsson heeft zich nog niet duidelijk uitgelaten over deze oplossing, en hij is nog niet definitief door het parlement weggestuurd.

Op sociale media circuleerden meteen bewerkte foto’s van Gunnlaugsson die coalitiegenoot Ingi gebruikt als buikspreekpop. „We nemen niet met minder genoegen dan direct nieuwe verkiezingen”, zegt demonstrant Gudmundur Einarsson.

Na het bekendmaken van het compromis werd het rustiger op het plein.