Discrete, geheimzinnige kantoren

Het Panamese kantoor Mossack Fonseca helpt met belasting ontwijken. In Nederland gebeurt dat ook.

Ze vormen de de elite van de belastingparadijzen, de kantoren die deel uitmaken van de zogenoemde offshore magic circle. Daarin zijn de grootste en meest succesvolle dienstverleners op belastingparadijzen verenigd. Klanten die hun geld zo lucratief mogelijk willen parkeren, kunnen bij hen terecht. Ze zijn gevestigd op locaties als Bermuda of de Kaaimaneilanden, werken discreet en zijn onbekend bij het publiek.

Voor deelname aan deze cirkel is Mossack Fonseca op Panama te klein, maar het kantoor is wel een van de grotere offshoredienstverleners die klanten wegwijs maken in belastingparadijzen. Deze week bleek uit een gigantische hoeveelheid gelekte stukken van dit ene kantoor hoe groot de gesloten offshorewereld is. En op welke schaal machthebbers en voetbalsterren hun geld fiscaal gunstig stallen.

De Panama Papers, vestigen ook de aandacht op Mossack Fonseca en de industrie die het schuiven met grote hoeveelheden geld faciliteert. Wat is Mossack Fonseca voor bedrijf? Wie zijn de concurrenten? En leveren Nederlandse trustkantoren dezelfde diensten?

Handig en voordelig

Bij Mossack Fonseca, in 1977 opgericht door Jürgen Mossack and Ramon Fonseca, kan een klant terecht voor „oplossingen” die „solide, handig en voordelig” zijn, staat op hun website. De klant hoeft zelf nauwelijks iets te doen: Mossack Fonseca adviseert hoe en waar zijn geld te stationeren, zet de benodigde vennootschappen of andere vehikels op en neemt alle rompslomp op zich, zoals het bestuur en de administratie.

Proberen om zo min mogelijk belasting te betalen, is legaal. Als je dat via de Kaaimaneilanden kunt regelen: prima. Met hun werk is dus niks mis, schrijft Mossack Fonseca in reactie op de Panama Papers aan de internationale club journalisten die de documenten in handen kreeg. Dit soort diensten is „breed beschikbaar en wereldwijd veelgebruikt”.

De constructies worden illegaal als sprake is van bijvoorbeeld belastingontduiking, witwassen of terrorismefinanciering. Mossack Fonseca zegt dat klanten de bedrijfjes die het opzet en beheert, voor zover het weet niet gebruiken voor zulke „illegale doeleinden”. De 500 werknemers zijn „verantwoordelijke leden van de wereldwijde financiële en zakengemeenschap”.

Op de Amsterdamse Zuidas, het fiscale centrum in Nederland, hadden maar weinigen van het kantoor gehoord, zeggen fiscalisten. Ook niet zo gek, want zoals Mossack Fonseca zijn er vele. Sommige bieden het hele scala aan diensten, anderen specialiseren zich in één ding. De omvang van deze offshore-industrie is niet bekend. Marktonderzoek is niet te vinden, de firma’s publiceren geen jaarverslag, tarieven zijn niet openbaar.

150 Nederlandse kantoren

Ook Nederland staat bekend om zijn grote aanbod aan kantoren die bedrijven en personen helpen hun geld rond de wereld te laten reizen. Zelf noemen ze zich corporate services providers, maar iedereen kent ze als trustkantoren: beheerders van brievenbus-bv’s. In totaal zijn er circa 150 trustkantoren, volgens toezichthouder De Nederlandsche Bank. Door de 12.000 brievenbus-bv’s in Nederland stroomde in 2011 4.000 miljard euro, berekende SEO Economisch Onderzoek.

Intertrust, naar eigen zeggen het grootste trustkantoor, is sinds vorig jaar beursgenoteerd en maakt sindsdien allerlei informatie openbaar. Het had vorig jaar 345 miljoen euro omzet en beheert 40.000 ‘entiteiten’. Grote concurrenten zijn TMF, dat later dit jaar mogelijk ook naar de beurs gaat, Citco en Orangefield.

Deze trustkantoren willen geen vragen beantwoorden en dus niet vertellen of ze dezelfde soort diensten verlenen als Mossack Fonseca. In een korte verklaring laat Intertrust wel weten geen kantoor te hebben op Panama en ook niet met Mossack Fonseca samen te werken. Eerder zei topman David de Buck in een interview tegen NRC dat Intertrust klanten vooral helpt dubbele belasting te voorkomen, niet om geen belasting te betalen. Toch houdt Intertrust kantoor in belastingvriendelijke locaties als de Kaaimaneilanden – daar komt 16 procent van de omzet vandaan –, de Bahama’s en de Britse Maagdeneilanden. Net als de meeste grote Nederlandse concurrenten. En net als offshoredienstverleners helpen ze klanten in allerlei (ei)landen met het opzetten van bv’s en nemen ze beheer en administratie uit handen.

Er is wel één verschil met bedrijven als Mossack Fonseca, zeggen kenners van de trustsector. Nederlandse trustkantoren geven klanten geen advies, bijvoorbeeld over wat voor brievenbus-bv ze waar moeten opzetten. Ze voeren alleen opdrachten uit. Voor advies is in Nederland een aparte industrie.