Trump, Clinton incasseren harde klappen in Wisconsin

Voorverkiezingen VS Bernie Sanders en Ted Cruz wonnen vannacht overtuigend in de staat Wisconsin.

Foto: AFP

De chaos-kandidaat wordt met chaos bestreden. De Republikeinse voorverkiezingen zullen in juli vrijwel zeker eindigen met een open Conventie in Cleveland. De Republikeinse koploper Donald Trump verloor vannacht de voorverkiezingen in de staat Wisconsin veel ruimer dan verwacht. Ted Cruz, op wie de hoop van het #NeverTrump-kamp gevestigd is, won bijna de helft van de stemmen. Trump bleef op circa eenderde steken. Hierdoor wordt het voor Trump veel moeilijker de benodigde 1.237 gedelegeerden te verzamelen, die de Conventie in zijn voordeel moeten beslissen.

Bij de Democraten is evenmin het einde in zicht. Hillary Clinton ligt nog altijd ruim voor op Bernie Sanders, maar verloor haar zesde staat op rij van de democratische socialist. Sanders won maar liefst met 56 procent van de stemmen. Onder jonge én partijloze kiezers was Sanders de grote winnaar. Clinton deed het alleen goed bij oudere en Afro-Amerikaanse kiezers.

De kans dat Sanders voor de Conventie Clinton nog inhaalt, blijft erg klein. Vannacht won hij ongeveer zeven gedelegeerden meer dan Clinton. Maar de aaneenschakeling van zeges betekent dat Sanders niet uitstapt, en dat de senator de strijd tot de allerlaatste voorverkiezingen in juni wil volhouden. Dat is alarmerend nieuws voor Clinton, die zichzelf als de consensus-kandidaat presenteert, en al weken doet voorkomen dat de voorverkiezingen voorbij zijn.

In ieder normaal verkiezingsjaar zou de opmars van Sanders het belangrijkste verhaal zijn. Vooraf had niemand een cent voor de kansen van de 74-jarige senator gegeven. Zijn ‘politieke revolutie’ slaat veel meer aan dan de Democratische Partij voor mogelijk had gehouden. Hillary Clinton, die drie jaar geleden al voorsorteerde als opvolger van Barack Obama, onderschatte de woede onder met name jonge kiezers over economische ongelijkheid en de invloed van het bedrijfsleven op het politieke stelsel. Sanders toont aan, staat na staat, dat progressieve Amerikanen een hierop een antwoord van de Democratische Partij willen. Clinton ziet de Democratische Partij primair als machtspartij, niet als ideeënpartij. Daarom heeft ze moeite enthousiasme op te wekken.

Het is veelzeggend voor dit verkiezingsjaar dat dit fundamentele debat wordt overschaduwd door de puinhoop bij de Republikeinen. Na vannacht is bijna niet meer mogelijk dat één kandidaat de nominatie bij de voorverkiezingen binnenhaalt. Voor Donald Trump is het verlies in Wisconsin daarom een kleine ramp. Hij is geen klassiek politicus, heeft geen geharnaste organisatie, en zal het moeilijk krijgen om een open Conventie in zijn voordeel te beslechten. Hij zal op de Conventie zijn gedelegeerden moeten behouden, en die van concurrenten moeten afpraten, om daar alsnog tot een meerderheid te komen.

Trump had een rampweek achter de rug, en dat was de kiezers niet ontgaan

Trumps grote verlies in Wisconsin is alarmerend voor de miljardair: Trump had een rampweek achter de rug, en dat was de kiezers niet ontgaan. Zijn campagneteam kwam in de problemen door de beschuldiging van fysiek geweld tegen een vrouwelijke journalist. Hij stuntelde met wilde uitspraken over abortus. Trump zei dat hij abortus wilde verbieden, en vrouwen wilde straffen die een abortus ondergaan. Daarna veranderde hij duizelingwekkend vaak van mening: artsen moesten gestraft worden, hij ging er niet over, hij was net zo gekant tegen abortus als Ronald Reagan.

Kiezers vergaven Trump zijn meanderende stijl tot nu toe. Maar in Wisconsin gebeurde dat niet. Hij eindigde veel lager dan peilingen vooraf aangaven. Voor het eerst werkten conservatieven in Wisconsin samen om Trump in het defensief te dwingen. Vooral de veelbeluisterde talk radio-zenders, een spreekbuis voor conservatieven, vielen Trump hard aan. Ted Cruz werd door de invloedrijke radiozenders als de anti-Trump op het schild gehesen. John Kasich, de derde kandidaat, bleef op 14 procent steken.

De solistische Ted Cruz wordt minstens zo gehaat in de eigen partij als Trump, maar is in ieder geval nog senator. Schoorvoetend lopen de laatste weken topfiguren uit de partij over naar het Cruz-kamp. ‘Wisconsin’ toonde aan dat de Republikeinse strijd om de nominatie een tweestrijd is geworden, en dat scenario is goed nieuws voor Cruz. Niet langer trok hij alleen de meest conservatieve en religieuze kiezers, maar ook seculiere en gematigde Republikeinen. Hij weet dat hij nooit aan 1.237 gedelegeerden zal komen, maar hij gokt erop dat de chaos van de Conventie in zijn voordeel zal werken. Cruz sloeg na zijn overwinning meteen een totaal andere toon aan dan hij normaal doet. Hij beloofde de partij te verenigen, en sprak verzoenende woorden.

Trump zelf gaf, tegen zijn gewoonte in, geen toespraak. Zijn woordvoerder stuurde namens Trump een ziedende reactie op de uitslag in Wisconsin, waarin Cruz van fraude wordt beschuldigd. Cruz zou hebben samengewerkt met zijn politieke actiecomité, wat volgens de Amerikaanse wet verboden is. Trump:

„Leugenaar Ted Cruz had het hele partij-apparaat achter zich. (..) Hij is erger dan een marionet – hij is een paard van Troje, dat gebruikt wordt door de partijbazen om de nominatie van Trump te stelen.”

Bewijs voor zijn woorden, onder meer de beschuldiging van een misdrijf, gaf Trump niet. De Amerikaanse tv-zenders brachten zijn reactie routinematig, maar maakten er verder weinig woorden aan vuil. Schelden is zo normaal geworden bij de Republikeinen, dat niemand er meer van opkijkt. Misschien is die gewenning nog wel het grootste probleem voor Donald Trump.