Topman Air France-KLM vertrekt halverwege klus

De topman van Air France-KLM kreeg de hervorming van Air France niet voor elkaar.

Alexandre de Juniac Foto Reuters

Het kwam dinsdag onverwacht, de aankondiging van het vertrek van Alexandre de Juniac als hoogste baas van Air France-KLM. Deze zomer stapt hij over naar de mondiale brancheorganisatie van luchtvaartmaatschappijen IATA, gevestigd in Montreal. Het bestuur van IATA heeft hem unaniem voorgedragen als nieuwe directeur-generaal en bestuursvoorzitter.

De overstap is verrassend, omdat De Juniac nog maar drie jaar aan het roer stond van Air France-KLM. Minder dan een jaar geleden werd hij voor vier jaar herbenoemd, met steun van 94 procent van de aandeelhouders. De Juniac staat als bestuursvoorzitter van de groep boven de bestuursvoorzitters van Air France en KLM, Frédéric Gagey en Pieter Elbers.

Ook al haalde Air France-KLM in 2015 voor het eerst sinds jaren weer een bescheiden winst, De Juniac stond onder zware druk. Volgens Franse media was zijn vertrek sinds enige tijd onvermijdelijk geworden om het vastgelopen overleg met de piloten van Air France vlot te trekken. Zijn houding zou te onverzettelijk zijn geweest, zijn gezag omstreden.

Pilotenstaking

Zeker is dat De Juniac er niet in geslaagd is alle aangekondigde kostenbesparingen bij het Franse deel van de groep uit te voeren. Hervormingsplannen stuitten op fel verzet van de bonden. Dieptepunten zijn de pilotenstaking in het najaar van 2014, de langste in de geschiedenis van het bedrijf, en de aanval van werknemers op directieleden in 2015. KLM ligt op schema, maar Air France lukt het maar niet om afspraken met werknemers te maken over bezuinigingen.

Binnen de groep zorgde De Juniac voor onnodige spanningen door de Nederlandse vrees voor Franse dominantie aan te wakkeren. Een conflict over kasbeheer eindigde met zijn nederlaag. Eind vorig jaar was er onrust over geschuif met aandelen van Transavia richting Frankrijk. Ook die operatie werd stilgelegd.

Ambassadeurszoon De Juniac (Neuilly-sur-Seine, 1962) beschikt over de vanzelfsprekende charme en hooghartigheid die Nederlanders associëren met Franse aristocraten. Hij bekleedde hoge publieke functies onder oud-president Sarkozy en bij defensieconcern Thales. In 2011 droeg minister van Financiën Christine Lagarde haar kabinetschef voor als baas van Air France. In juli 2013 werd hij bestuursvoorzitter van de holding.

De banden van het bedrijf met de Franse staat (eigenaar van 16 procent van de aandelen) zijn nauw. De Juniac bleef voor het personeel een baas die vanuit de politiek was geparachuteerd. Het is goed mogelijk dat de regerende socialisten, ongerust over de vastgelopen sociale dialoog en stagnerende hervormingen, hebben aangedrongen op zijn vertrek. Met de recente benoeming van personeelsdirecteur Gilles Gateau was de positie van De Juniac al verzwakt. Gateau kwam rechtstreeks van het kantoor van premier Manuel Valls.

Erebaan

Het was geen geheim dat De Juniac slecht lag bij de bonden. „Zijn vertrek maakt een eind aan jaren van middelmatige sociale dialoog, zware stakingen en dwangmethodes van de directie”, zei woordvoerder Emmanuel Mistrali van pilotenvakbond SNPL.

De overstap naar de IATA wordt in Frankrijk gezien als een chique oplossing van hem af te komen. Normaal gesproken, benadrukte een analist op radiozender France Info, wordt die erebaan bekleed door een afzwaaiend luchtvaarttopman die aan het eind van zijn carrière staat. Maar De Juniac is pas 54 jaar. De verwachting is dat hij na de verkiezingen van 2017 terugkeert in het openbaar bestuur.

Zelf zei De Juniac vanmorgen bij RTL Radio dat de raad van bestuur hem bij zijn aantreden de taak had gegeven het bedrijf weer winstgevend te maken en uit de schulden te halen. „Dat is gedaan. Air France is uit de gevarenzone”, zei hij. Hij zei het te betreuren dat Air France-KLM niet terug is bij de „top drie of vier” mondiaal.