Hoe het Keniaproces een grote deceptie werd

Kenia In hun processen voor het Strafhof hebben de twee belangrijkste leiders van Kenia met succes de rechtsgang gefrustreerd.

Foto Reuters

Een zwarte dag voor het Internationaal Strafhof. Nadat eerder de strafzaak tegen president Uhuru Kenyatta van Kenia werd stopgezet, is nu ook het proces tegen vicepresident William Ruto beëindigd. Dinsdag liet de rechtbank weten dat Ruto niet langer wordt vervolgd, omdat de aanklager de bewijsvoering niet rondkrijgt. Aanhangers van de vicepresident reageerden juichend.

Met het vonnis is het Keniaproces in Den Haag in een grote deceptie geëindigd, temeer daar de drie rechters verdeeld waren in hun oordeel. De voorzitter van de rechtbank suggereerde dat de aanklager bij het verzamelen van bewijs werd gehinderd door intimidatie van getuigen en politieke beïnvloeding van Keniaanse zijde. De tweede rechter stelde eenvoudigweg dat de aanklager onvoldoende bewijs heeft aangedragen, terwijl er volgens de derde rechter wel genoeg bewijs was om Ruto te veroordelen.

De Keniaanse strafzaken draaien om verkiezingsgeweld dat het land eind 2007, begin 2008 teisterde. Daarbij vielen naar schatting 1.200 doden. Kenyatta en Ruto waren destijds politieke aartsrivalen: zij zouden slachtpartijen en ander geweld langs etnische lijnen hebben georganiseerd.

De eerste aanklager van het Strafhof, de Argentijn Luis Moreno-Ocampo, begon in 2010 op eigen initiatief onderzoek tegen Kenyatta, Rutto en vier medeverdachten. Hij hoopte zo het Strafhof op de kaart te zetten.

Maar dat plan pakte geheel verkeerd uit. Volgens analisten was het onderzoek onder leiding van Ocampo veel te gehaast en te oppervlakkig.

Bovendien sloten Kenyatta en Ruto een coalitie in de aanloop naar presidentsverkiezingen in maart 2013. Sindsdien werkten ze samen in het frustreren van de rechtsgang.

Ocampo’s opvolger, Fatou Bensouda, gooide in december 2014 de handdoek in de ring in het proces tegen Kenyatta. Ze zei dat getuigen zich hadden teruggetrokken, getuigenissen hadden veranderd of valse verklaringen hadden afgelegd. Deze beschuldigen speelden ook in de processen tegen de twee laatst overgebleven verdachten, vicepresident Ruto en radiojournalist Joshua Sang (wiens zaak nu ook is beëindigd).

Opmerkelijk is dat het Strafhof, ondanks de constatering van beïnvloeding van getuigen en politieke bemoeienis, geen maatregelen aankondigt om Kenia tot de orde te laten roepen door de overige lidstaten van het Strafhof. Mogelijk is dat uit politieke angst de Afrikaanse landen tegen zich in het harnas te jagen.

De Keniaanse slachtoffers moeten het doen met de uitnodiging in het vonnis om hun opvattingen over schadevergoeding en steun anderszins kenbaar te maken. Veel troost halen ze daar niet uit. „Het licht van de hoop op gerechtigheid is langzamerhand gedoofd”, reageerde een van hen.