Premier IJsland weg om rol in de Panama Papers

De premiersvrouw had een offshore bedrijf, met belangen in de grote banken. Voor veel IJslanders onverteerbaar.

De afgetreden IJslandse premier. Foto Reuters

De premier van IJsland is dinsdag het eerste en tot nu toe enige slachtoffer geworden van de uitgelekte Panama Papers. De minister-president, Sigmundur Davíd Gunnlaugson, kondigde aan af te treden nadat hij in opspraak raakte wegens een offshorebedrijf van zijn vrouw, dat belangen had in IJslandse banken die in problemen kwamen in 2008.

Later op de dag ontkende hij weer dat hij was afgetreden. Hij zou slechts „tijdelijk” een stap opzij hebben gedaan. Eerder dinsdag eisten zo’n 20.000 betogers in de IJslandse hoofdstad Reykjavik het vertrek van de centrum-rechtse leider.

Terwijl de spraakmakendste onthullingen op basis van de uitgelekte administratie van het Panamese juridisch adviesbureau Mossack Fonseca achter de rug lijken, komt de Nederlandse trustsector door het lek steeds meer onder vuur te liggen.

Woensdag meldden Trouw en het Financieele Dagblad, de twee Nederlandse kranten die deel uitmaken van het journalistnetwerk dat de Panama Papers in handen heeft, dat twee Nederlandse concerns via Mossack Fonseca dubieuze constructies hebben opgezet voor buitenlandse bedrijven en vermogende particulieren.

Het gaat om het Rotterdamse advocaten- en notariskantoor Ploum Lodder Princen (PLP) en het Haagse trustkantoor Infintax. Infintax is de vaste zakenpartner van Mossack Fonseca in Nederland. PLP op zijn beurt is de vaste notaris van Infintax. PLP is volgens de kranten betrokken geweest bij de schijnverkoop van een pand in Ecuador, die een transactie vanuit het belastingparadijs Anguila moet verhullen. Infintax zet constructies op om geld in en uit landen als Mexico en Ecuador te laten stromen.

‘Trustsector deugt volkomen’

De voorzitter van de branchevereniging van de Nederlandse trustsector reageert vandaag in deze krant op de kritiek. Volgens André Nagelmaker „deugt de sector volkomen”, wat iedereen ook zegt. Nederlandse trustbedrijven zijn volgens hem niet te vergelijken met Mossack Fonseca.

Dinsdag meldden Trouw en het Financieele Dagblad dat ook veel Nederlandse mkb’ers via Mossack Fonseca hun geld hebben gestald in belastingparadijzen. In de interne administratie kwamen honderden Nederlanders voor. Staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) noemde het een „eyeopener” dat niet alleen grote bedrijven maar ook kleine en middelgrote ondernemers bezig zijn met belastingontwijking, en misschien zelfs met belastingontduiking en fraude. De Belastingdienst heeft een onderzoek ingesteld om te kijken of alle betrokken personen en bedrijven zich aan de regels hebben gehouden.

De Süddeutsche Zeitung meldt woensdag dat het regime van de Syrische president Assad mogelijk de diensten van Mossack Fonseca heeft gebruikt om internationale sancties te omzeilen. In de administratie komt een aantal firma’s voor dat nauw verbonden is met de president en diens entourage. Tegen een aantal van die firma’s zijn sancties ingesteld. Volgens de VS zijn deze firma’s betrokken bij benzinesmokkel. Mossack Fonseca zou zo het regime van Assad helpen bij de financiering van de oorlog in het land, aldus de Duitse krant.

Of de Panama Papers een keerpunt zullen vormen in de internationale discussie over belastingontwijking – wat legaal is, maar volgens critici moreel verwerpelijk – is de vraag. De Amerikaanse president Obama noemde in reactie de huidige wetgeving achterhaald. Hij wil dat belastingontwijking wereldwijd strafbaar wordt gemaakt. Hij stelde dat Amerikaanse burgers de dupe worden van grote bedrijven die handig gebruik maken van de mazen van de wet om belasting te ontwijken, en riep het Congres op daar iets aan te doen.