Ook de sportwereld zoekt de fiscale sluiproutes

Sport In de Panama Papers komen de namen voor van tientallen sporters, sportbestuurders en clubs.

Lionel Messi,BEELD OLAF KRAAK / ANP BEWERKING STUDIO NRC

Hij gaat door het leven als ‘amateurcabaretier’. Maar sinds 2014 was hij ook directeur van een brievenbusfirma, ver weg van de bühne. Vorig jaar werd hij door het Algemeen Dagblad in verband gebracht met het corruptieschandaal bij wereldvoetbalbond FIFA: Maarten van Genuchten zou een van de schakels in een dubieus wereldspel zijn. En nu komt dat bedrijf, Torneos & Traffic Sports Marketing, voor in de Panama Papers, schrijven Trouw en Het Financieele Dagblad.

De Amerikaanse FBI was in haar onderzoek naar corruptie bij de verkoop van lucratieve tv-contracten in Zuid-Amerika gestuit op twee verdachte sportmarketingfirma’s: het Argentijnse Torneos y Competencias en de Braziliaanse Traffic Group. Deze bureaus zouden FIFA-officials hebben omgekocht om de tv-rechten te bemachtigen voor de Copa América en de Copa Libertadores, de Zuid-Amerikaanse versie van de Champions League.

De twee firma’s bleken verbonden met Torneos & Traffic Sports Marketing in Scheveningen, een ‘bedrijf’ met destijds één bestuurder: Maarten van Genuchten. Dat bedrijf was weer eigendom van een holding in Cyprus waar zijn Italiaans-Argentijnse echtgenote de baas van was. Nee, hij had weinig trek om zijn banden met de twee Zuid-Amerikaanse marketingbureaus toe te lichten. „Eerst met de anderen overleggen”, weerde hij via Skype de vragen van het AD af.

„Ridicuul” hoog bedrag

Van Genuchten is sinds oktober 2015 weg bij Torneos & Traffic Sports Marketing maar het bedrijf komt voor in de Panama Papers. Er is een zogenaamd contract opgedoken waarmee de brievenbusfirma een volgens kenners „ridicuul” hoog bedrag betaalt voor het vermarkten van tv-rechten. „Het meest fascinerende is dat die constructies allemaal legaal lijken”, zegt sportmarketeer Frank van den Wall Bake, die op verzoek van Trouw en het FD drie ‘contracten’ bekeek en ze kwalificeerde als „nep”.

In sport gaat enorm veel geld om, volgens sommige berekeningen 145 miljard dollar wereldwijd, staat in een rapport van anti-corruptiedenktank Transparency International. „Vergeet niet dat iemand als Cristiano Ronaldo van zijn sponsor Nike meer dan twee ton per tweet krijgt”, zegt Van den Wall Bake. „Ook portretrechten zijn een enorme business.”

Legertje zaakwaarnemers

In publicaties over de Panama Papers heeft sport, met voetbal voorop, tot nu toe een relatief groot aandeel – wereldtoppers als Lionel Messi die ook nu weer met vermeende fiscale trucs in de publiciteit komt, zijn ook voor de onderzoeksjournalistiek „sexy”, zegt Van den Wall Bake.

Dinsdagavond bleek dat ook FIFA-baas Gianni Infantino in zijn tijd als secretaris-generaal van de UEFA dubieuze contracten heeft getekend. Dat schrijft de Süddeutsche Zeitung op basis van de Panama Papers. Het zou gaan om contracten met de Argentijnse sportrechtenhandelaren Hugo en Mariano Jinkis.

Wie vermogen heeft, doet zijn best zo min mogelijk belasting te betalen. Doen de sporters dat niet zelf, dan wel het legertje van zaakwaarnemers en adviseurs die hen omringen. Soms gaat het om belastingontduiking, soms om het ontwijken van de fiscus. Autocoureurs, tennissers en wielrenners wonen maar al te graag in fiscale vrijstaat Monaco, anderen zoeken het buitengaats en in brievenbusfirma’s.

In de Panama Papers komen enkele tientallen namen voor van gerenommeerde sportbestuurders, topvoetballers en clubs. Een van de belangrijkste figuren is de door de FIFA geschorste Michel Platini. Hij zou in 2007, toen hij voorzitter werd van de UEFA, het advocatenkantoor Mossack Fonseca hebben ingeschakeld om een offshorebedrijf in Panama op te zetten.

Ook Jérôme Valcke, de geschorste secretaris-generaal van de FIFA, bediende zich sinds 2013 van een firma (Umbelina) om een jacht op de Kaaimaneilanden te kopen. Ook een vooraanstaand lid van de ethische commissie van de FIFA, de Uruguayaan Juan Pedro Damiani, is nu in de problemen geraakt.

Barcelona-speler Messi had al problemen met de Spaanse fiscus over het mogelijk wegsluizen van miljoenen aan inkomsten uit portretrechten via brievenbusfirma’s in Belize en Uruguay. Messi zou met zijn vader eigenaar zijn geworden van Mega Star Enterprises, een offshorefirma in Panama. Sinds december 2015 is de firma alleen van zijn vader. Messi noemt de aantijgingen „vals en lasterlijk”.

De Nederlandse oud-voetballer Clarence Seedorf ontkent enige betrokkenheid bij schimmige transacties met een sponsorcontract voor zijn voormalige raceteam. Zijn woordvoerder zei tegen de NOS: „Het heeft er de schijn van dat mensen Seedorf Motorcycling hebben willen gebruiken voor illegale praktijken.”