Nee-kamp wint met grote voorsprong, opkomst 32 procent

Liefst 61,1 procent van de stemmers sprak zich uit tegen het associatieverdrag met Oekraïne. Het kabinet moet dat verdrag nu heroverwegen.

In een stembureau in Wageningen brengt D66-leider Alexander Pechtold zijn stem uit. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

De tegenstanders van het associatieverdrag met Oekraïne hebben woensdag met ruime voorsprong het referendum gewonnen. Toen rond middernacht alle stembiljetten waren geteld, kwam het nee-kamp volgens persbureau ANP uit op 61,1 procent van de stemmen. Van alle stemgerechtigden ging 32,2 procent naar de stembus.

De voorsprong van het nee-kamp was daarmee iets lager dan eerder op de avond in de eerste prognoses werd gemeld. Bij de exitpoll van de NOS in samenwerking met onderzoeksbureau Ipsos was 64 procent van de stemmers nog tegen het associatieverdrag. Premier Rutte liet in een reactie weten dat het bekrachtigen van het verdrag nu “niet zonder meer” kan doorgaan.

Het verdrag heroverwegen

Nu Nederland zich heeft uitgesproken tegen het verdrag met Oekraïne moet het kabinet zich opnieuw buigen over de wet die het verdrag met Oekraïne goedkeurde. Wat dat precies betekent is onduidelijk en kabinetsleden wilden hier afgelopen week ook niet op vooruitlopen.

Officieel moet dan een “verplichte heroverweging door de wetgever” plaatsvinden. Volgens de wet lijken daarin maar twee smaken te bestaan: het kabinet trekt zijn voorstel in – en ratificeert in dit geval het verdrag met Oekraïne niet – of trekt zich niets van het referendum aan – en besluit dat het verdrag alsnog in werking treedt. Waarschijnlijker is dat er opnieuw onderhandeld zal worden: in het kabinet, de Tweede en Eerste Kamer en vooral in Brussel.

Stemmen over samenwerking met Oekraïne

Het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne was een initiatief van GeenPeil, een samenwerkingsverband van onder meer GeenStijl, het Burgercomité EU en het Forum voor Democratie. Zij zamelden in totaal meer dan 443.000 handtekeningen in zodat Nederland zich over het verdrag kon uitspreken.

Het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne is bedoeld om de onderlinge samenwerking te verbeteren. Tegenstanders van het associatieverdrag vrezen echter dat die afspraak de opmaat is naar een volwaardig lidmaatschap van de Europese Unie voor Oekraïne.