‘Zie je, Nederland speelt een sleutelrol’

Het parlement is verdeeld over de status van Nederland als prettig belastingland. Na de ‘Panama Papers’ volgt eerst het gebruikelijke onderzoek. De SP wil een enquête.

Volgens staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) doet Nederland veel tegen belastingontwijking. Foto Bart Maat / ANP

Een schande natuurlijk, dat een Nederlandse brievenbusvennootschap genoemd wordt in het nieuwe internationale belastingschandaal dat door de gelekte Panama Papers aan het licht kwam. Maar een verrassing? De meeste oppositiepartijen in de Tweede Kamer die al jaren te hoop lopen tegen de constructies via Nederland die belastingontwijking in de hand werken, kijken er niet echt meer van op.

„Ja, schokkend is het, maar het zat er natuurlijk aan te komen”, zegt Rik Grashoff van GroenLinks. Farshad Bashir (SP): „Je wordt er cynisch van.” Volgens hem blijkt andermaal dat Nederland geen voortrekker is in het bestrijden van ongeoorloofde belastingontwijking, zoals staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) vaak beweert, maar „een voortrekker in het faciliteren ervan”. Wiebes’ houding is na de onthullingen van zondag nog minder waard, zegt zowel Bashir als Grashoff.

In recente Kamerdebatten over belastingontwijking kwam de tegenstelling tussen links en rechts ouderwets langs. De linkerzijde, inclusief regeringspartij PvdA, wil de mazen in de Nederlandse wet dichten, maar rechts blokkeert dat omdat aanscherping van de Nederlandse belastingwetgeving ongunstig zou zijn voor het investeringsklimaat. De VVD van Wiebes is bang grote multinationals weg te jagen. „Dit kabinet heeft bovendien al heel veel gedaan om brievenbusmaatschappijen die misbruik van ons systeem maken, te weren”, beweert VVD-Kamerlid Helma Neppérus. Er zijn inderdaad wel wat maatregelen genomen, beaamt Ed Groot van de PvdA, „maar er moet nog veel gebeuren”.

Het ministerie van Financiën liet in een eerste reactie op de Nederlandse betrokkenheid bij zaken die aan het licht zijn gekomen (met name bij een mogelijk nieuwe omkoopzaak rond wereldvoetbalbond FIFA) weten de Panama Papers „op de voor Nederland relevante informatie” te gaan onderzoeken. Doel: kijken of er sprake is van ongeoorloofde belastingontduiking. In dat geval zal de Belastingdienst naheffingen en boetes kunnen opleggen. Na eerdere onthullingen over internationale belastingontwijking, zoals de zogeheten Luxleaks-affaire die een netwerk van zwartspaarders blootlegde, wist de Nederlandse fiscus ook miljarden euro’s op te halen.

Voor de SP gaat dat niet ver genoeg. Partijleider Roemer drong maandag aan op een parlementaire enquête door de Tweede Kamer. Dat is volgens hem nodig om de zaak „nu tot de bodem te onderzoeken en de rol van Nederland Belastingparadijs te ontmantelen”, zei hij tegen het ANP. De PvdA vindt zo’n enquête nu niet nodig en wil eerst het onderzoek van de Belastingdienst afwachten. Los van de uitkomst van het door Wiebes aangekondigde onderzoek weten GroenLinks en SP nu al wat er moet gebeuren: meer duidelijkheid over brievenbusmaatschappijen en stevig toezicht op de trustsector. Grote kans dat Wiebes zich hoe dan ook snel moet verantwoorden. D66 heeft een debat aangevraagd.