‘Rechtsstaat op het spel door snelheid van politici’

De Nederlandse rechtsstaat wordt bedreigd nu politici steeds meer streven naar „resultaat, snelheid en draagvlak”. De „waarden van de rechtsstaat” worden slechts een „sluitpost”. Daarvoor waarschuwt de Raad van State in de inleidende beschouwing van het dinsdag gepubliceerde jaarverslag over 2015.

De Raad van State is de belangrijkste adviseur van de regering en daarnaast de hoogste bestuursrechter.

In een rechtsstaat zijn waarborgen en procedures, schrijft de Raad van State, die ervoor zorgen dat niet „slechts het recht van de sterkste of de wil van de meerderheid” telt. En dat in wetten het doel niet alle middelen rechtvaardigt.

Vroeger woog voor politici nog zwaar mee wat „juridisch en praktisch” haalbaar is, schrijft de Raad. Nu zijn ze gefixeerd op het vinden van politiek draagvlak. „Bedenkingen worden terzijde geschoven met de rechtvaardiging dat iets in een akkoord is afgesproken”, zei vicepresident Piet Hein Donner in een toelichting.

De Raad van State adviseert om op het moment van politieke besluitvorming al genoeg juridische en rechtstatelijke kennis aanwezig te laten zijn. Vandaar dat het „zorgelijk” is dat die kennis steeds minder aanwezig is, door een „terugloop van het aantal juristen in de Tweede Kamer en de ministerraad”.

Vorig jaar heeft de Raad van State 452 adviezen uitgebracht over wetsvoorstellen. Bij dertig wetten, bijna 7 procent, gaf de Raad een zogenoemd ‘zwaar dictum’. Dan is er stevige kritiek op de voorgestelde wetgeving.